مرا به جام جهان بين نياز نيست كه هست * درون سينهء دل روشنم چو جام جمى
زبان دل نتوان با هزار افسوس بست * چه غم شكست به دست ستم اگر قلمى
( مشفق كاشانى )
حالات نفس در قرآن
اگر نفس همراه با قواعد الهيّه و سنن حضرت رسالت پناهى صلى الله عليه و آله تربيت نشود دچار حالات عجيبى مىگردد كه علاج بعضى از آن حالات بسيار سخت و گاهى غير ممكن است .
آن حالات باعث مىشود كه نفس با شيطان رفاقت كند و با كمال آرامش طريق گمراهى و ضلالت بپيمايد و هر جنايتى كه بخواهد مرتكب گردد و هر كارى كه ميل داشته باشد انجام دهد .
قرآن مجيد آن حالات را به هفت مرحله بيان فرموده :
1 - نفس امّاره . 2 - نفس حسرت زده . 3 - نفس رهينه . 4 - نفس هوايى . 5 - نفس دسّايى . 6 - نفس سفهى . 7 - نفس تسويلى .
آياتى كه اين حالات را براى نفوس ذكر كرده به ترتيب عبارت است از :
1 - نفس اماره
« إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةُ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّى » « 1 »
زيرا نفس طغيان گر ، بسيار به بدى فرمان مىدهد مگر زمانى كه پروردگارم
هامش
( 1 ) - يوسف ( 12 ) : 53 .