از ياد ببرند ، چون از ياد بردند به انواع معاصى آلوده مىشوند .
وَمِنْ خَلْفِهِمْ : آمُرُهُمْ بِجَمْعِ الْأمْوالِ وَالْبُخْلِ بِها عَنِ الْحُقوقِ لِتَبْقى لِوَرَثَتِهِمْ .
« از پشت سر » يعنى آنان را تشويق به جمع كردن ثروت و بخلورزى از حقوق مالى مىكنم ، تا همهء ثروت به ورثه برسد و آنان از منافع اخروى مال محروم بمانند !
وَعَنْ أيْمانِهِمْ : افْسِدُ عَلَيْهِمْ أمْرَ دينِهِمْ بِتَزْيينِ الضَّلالَةِ وَتَحْسينِ الشُّبْهَةِ .
« از طرف راست » يعنى با زينت دادن گمراهى و نيكو جلوه دادن شبهه ، مسألهء دين را بر آنان فاسد مىكنم .
وَعَنْ شَمائِلِهِمْ : بِتَحْبيبِ اللَّذّاتِ إلَيْهِمْ و تَغْليبِ الشَّهَواتِ عَلى قُلُوبِهِمْ . « 1 »
« از طرف چپ » يعنى لذّات غلط و شهوات بىجا را محبوب قلب آنان مىنمايم تا چون ماهى در آب ، غرق در مادّيگرى شوند . آن وقت است كه از دايرهء شكر بيرون مىروند و تمام نعمتهاى مادّى و معنوى را در غير راه خدا به خرج مىگذارند و چون اين شود خانواده و جامعه به فساد و تباهى كشيده شوند .
گذشت عمر و نشد شاد جانِ خسته دمى * غمى نرفته ز دل بر دلم نشست غمى
ز سوز سينهء ما ساز را حكايتهاست * به پردهاى كه برآرد زير و بمى
مگر فسرده دلم زندگى ز سر گيرد * كجاست زنده دلان همدم مسيح دمى
هامش
( 1 ) - ترجمهء تفسير مجمع البيان : 2 / 403 ، ذيل آيهء 17 سورهء اعراف ؛ بحار الأنوار : 11 / 132 ، باب 2 .