آراسته به آن مقدّمات نبودند سودى جز پنهانتر شدن مطلوب و دور شدن آنان از حقيقت نداشت ؛ به همين خاطر مستمع و محصّلى كه بدون آمادگى به شنيدن و خواندن اين براهين و دلايل سنگين برخاست ، به ورطهء هلاكت افتاد و دست و پاى جانش گم شد و از اصل مطلب و حقيقت موضوع دور افتاد . » « 1 » باز هم تذكّر اين نكته لازم است كه پرهيز اين شرح از ذكر براهين و دلايل سنگين علمى و فلسفى در عين اين كه قوىترين و محكمترين راه رسيدن به محبوب است ، محض اين معناست كه اكثر خوانندگان ، راهشان به حقّ راه فطرت و راه توجّه به آثار حقّ در پهنهء خلقت است و از اين دو طريق ، به درك توحيد و لمس حقّ در حدّ وسعشان نزديكترند .
الهى ! اى صاحب آفرينش و ربّ عالمين و محبوب محبّان و منظور عارفان ! اگر دست گمراهان و مكتب سازان و بردگان شكم و شهوت ، دركار حيات و زندگى انسان دخالت نمىكرد و اين دزدان خطرناك در طول تاريخ ، ميهمانان كرهء خاك را رها مىكردند و اين همه پرده و حجاب بر چشم دل آنان نمىانداختند ، شناختن تو اين همه نياز به غوغا و معركه نداشت كه وجود مقدّس تو به فرمودهء قرآن مجيد ، از رگ گردن به انسان نزديكتر است . « 2 » و نيز فرمودهاى :
وَ هُوَ مَعَكُمْ أيْنَما كُنْتُمْ » « 3 »
و او با شماست هرجا كه باشيد .
و فرمودهاى :
هامش
( 1 ) - اصل الأصول ، ملا نعيما : 103 ، فصل سوم ، باب توحيد الواجب تعالى وأحديّته و واحديّته .
( 2 ) - « وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ » ؛ ق ( 50 ) : 16 .
( 3 ) - حديد ( 57 ) : 4 .