ما از طرف ديگر فوق العاده مؤثّر است .
3 - آوندهاى چوبى ، يعنى همان لولههاى مخصوصى كه شيرهء خام گياهى در آن جريان پيدا مىكند .
4 - آوندهاى آبكش كه شيرهء پرورده و بارآمدهء گياهى از آن عبور كرده و به مصرف تغذيهء سلولها مىرسد ؛ شيرهء خام در اثر فعّاليّت مادّهء كلروفيل به شيرهء پرورده تبديل مىشود و براى تغذيهء سلّولها آماده مىگردد .
5 - طبقهء تحتانى كلروفيل دار كه در قسمت زيرين قرار دارد و موادّ كلروفيلى آن نسبت به طبقهء فوقانى كمتر است و به همين جهت رنگ پشت برگها معمولًا با رنگ روى آنها تفاوت دارد . وظيفهء اين طبقه نيز با طبقهء فوقانى مشابهت دارد .
6 - طبقهء پوستهء زيرين برگ كه ساختمان آن شبيه پوستهء رويين است .
7 - روزنههاى كوچك كه در پوستهء زيرين ديده مىشود و عمل آنها تعرّق و بيرون دادن آبهاى زايد موجود در برگ است .
يكى از كارهاى شگفت آور برگ ، عمل تنفّس است ، يعنى آنها نيز مانند انسان و حيوان اكسيژن هوا را جذب كرده و گاز كربنيك را پس مىدهند . اين عمل را نبايد با عمل كربنگيرى اشتباه كرد . والبتّه همانطور كه حيوانات آبى از اكسيژن محلول در آب استفاده مىكنند ، نباتات آبى نيز اكسيژن لازم را از آب مىگيرند .
شدّت و ضعف تنفّس گياهان ، مربوط به شدّت و ضعف نور و حرارت هواى مجاور ، مقدار رطوبت هوا و نوع گياه است . اين موضوع به وسيلهء تجربيّات متعدّدى كه از طرف دانشمندان فيزيولوژى گياهى به عمل آمده به ثبوت رسيده است .
ساختمان گلها :
ساختمان گلها از ساختمان برگها دقيقتر و داراى نقاط حيرت انگيزترى است . گلها معمولًا از چهار قسمت عمده كه هر يك وظيفهء مخصوصى دارد