اين الهام است كه هزاران نفر را به سوى نظام دادن عرفان و حكمت و فلسفه كشيده وهزاران كتاب پرقيمت به گنجينهء علوم انسانى تقديم كردهاند . اين الهام است كه در قلوب عامّهء مردم ذوق معرفت به او را زنده مىكند و ايشان را در راه شناخت معشوق قرار داده و از آنان مؤمن مؤدّب به آداب مىسازد .
و اين قرآن و نبوّت و امامت است كه به كمك الهام آمده تا آن را همچون درختى پر بار به كمال محصول برساند و آن را از انحراف حفظ نمايد و راه را بيش از پيش به روى انسان باز كند و خلاصه تمام درهاى معرفت و شناسايى را به روى عباد حق بگشايد .
اكنون به گوشهاى از محصولات اين الهام توجّه نماييد :
اجزاى گياهان
اصولًا هر گياهى از اجزاى بسيار ريز ذرّه بينى تشكيل شده كه آنها را ياخته يا سلّول نباتى مىنامند ، اين سلّولها گاهى به صورت بيضى يا كروى و زمانى به صورت شش ضلعى ، بعضى دوكى شكل و بعضى استوانهاى هستند و در هر صورت سه قسمت برجستهء زير در همهء آنها مشاهده مىشود كه ساختمان هر يك از ديگرى دقيقتر وحيرتانگيزتر است :
1 - پرتوپلاسم : يعنى همان مادّهء زنده و ذى حياتى كه هنوز اسرار درون آن از چشم علوم امروزه پوشيده و پنهان است و معلوم نيست تحت چه قوانينى انجام وظيفه مىكند ، همين قدر معلوم است كه پرتوپلاسم از عناصر مختلفى از قبيل كربن ، ئيدروژن ، ازت ، اكسيژن ، فسفر ، گوگرد و بالأخره آهن و سديم و غيره تشكيل شده و قسمت عمدهء آن را آب فرا گرفته است .
2 - هستهء مركزى : كه خود داراى قسمتهاى مختلف و مواد گوناگون است ، مخصوصاً رشتههاى زيادى در درون آن يافت مىشود كه در ميان آنها دانههاى