به ادلّهء عقليّه و موازين خردمندانه بپذيرد . در اين مورد علاوه بر حكومت عقل ، آيات و اخبار عديده وارد شده كه از جمله آيات زير است :
ادْعُ إلى سَبيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ » « 1 »
[ مردم را ] با حكمت و اندرز نيكو به راه پروردگارت دعوت كن .
وَمِنَ النَّاسِ مَن يُجَادِلُ فِى اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَلَا هُدىً وَلَا كِتَابٍ مُنِيرٍ » « 2 »
و از مردمان كسى است كه همواره بدون هيچ دانشى [ بلكه از روى جهل و نادانى ] و بدون هيچ هدايتى و هيچ كتاب روشنى دربارهء خدا مجادله و ستيزه مىكند .
چون مبناى علم بر استدلال و منطق كتاب خدا بر برهان است ، آنان كه بدون علم و منطق دربارهء توحيد قضاوت مىكنند سخت سرزنش شدهاند .
قرآن تقليد كوركورانه را از هر كس باشد مذمّت مىكند و آنان كه بدون برهان و دليل و بدون منطق و حكمت به قبول دين آباء و اجداد و پذيرش عقايد ديگران برخاستهاند را سخت مورد سرزنش قرار مىدهد !
اخبار زيادى در باب تأكيد پذيرش حقايق بر مبناى عقل و استدلال در كتب گرانبهاى شيعه همچون « الكافى » ، « من لا يحضره الفقيه » ، « التوحيد » ، « بحار الأنوار » وارد شده كه عمق آن اخبار به انسان زمينه مىدهد تا واقعيّتها را با برهان و دليل عقلى بپذيرد .
ابن سينا آن فيلسوف بزرگ مىگويد :
مَنْ قالَ أو سَمِعَ بِغَيْرِ دَليلٍ فَلْيُخْرَجْ عَنْ رِبْقَةِ الْإنْسانِيَّةِ .
كسى كه بدون دليل مطلبى را بگويد و يا قبول كند ، بايد از جرگهء انسانيّت
هامش
( 1 ) - نحل ( 16 ) : 125 .
( 2 ) - حج ( 22 ) : 8 .