صورت حقيقت كليّهء انسانيّه است كه صورت و معناى جمع عوالم و كليّهء عوالم مَجلا و مظهر و مربوب اين اسم مىباشند . حقيقت محمديّه به حسب مقام جمعى و كينونت قرآنى ، عين اين اسم جامع و به اعتبار مقام تفصيل ، مظهر اين اسم اعظم است .
در نوع انسانى ، در قوس نزولى و مقام تجلّى حقّ به اسم كلّى جامع ، مظهر تامّ و تمام اين اسم ، حقيقت محمديّه و خواصّ از عترت اويند و درمقام صعود و عروج تركيبى ، حضرت ختمى مقام از باب عروج به مقام أوْأدْنى و نيل به مقام برزخيّت بين مقام احديّت و واحديّت ، اسم أعظم صورت آن حقيقت كليّهء الهيّه است و از اين جهت نبوّت او ازلى و حقيقت او كه همان حقيقت نبوّت كليّه باشد داراى درجات و مراتب و مقامات متعدّده از انباء است و مرتبهء نازلهء اين انباء - كه عبارت است از اخبار از جانب حقّ جهت ارشاد خلايق و دعوت عباد به حقّ وهدايت تشريعى و بيان احكام الهيّه و وضع قوانين و سنن براى ايجاد مدينهء فاضله - از شؤون ولايت تشريعيّه است .
مرتبهء اعلاى نبوّت كليّهء محمديّه عبارت است از : مقام تجلى حقّ به اسم جامع كلّى در مرتبهء واحديّت و مقام قاب قوسين ؛ در اين مقام ، حقيقت محمّديّه واسطه است جهت ظهور اعيان و اسماى متجلّى در اين اعيان .
از باب اتّحاد ظاهر و مظهر و از آن جهت كه عين ثابت آن حقيقت كليّه سمت سيادت نسبت به جمع اعيان دارد ، واسطه است جهت ظهور كليّهء اعيان در مقام تجلّى به اسم جامع كلّى الهى كه از آن به اسم اعظم نيز تعبيركردهاند .
به اين اعتبار ، اصل نبوّت به منزلهء دايرهء كلّيّهء رفيع الدَّرجات است كه از آن دواير كلّيّه و جزئيّه منشعب مىشود و سعه و ضيق و اطلاق و تقييد اين دواير مستند است به استعدادات لازم و غير مجعول عين ثابت انبيا از اولوالعزم از انبيا و غير اولوالعزم عليهم السلام .
تفسير و شرح صحيفه سجاديه (فارسى) — صفحة 349
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٣٤٩