امير المؤمنين عليه السلام نماز عشا را در مسجد كوفه خواند ، سپس مردم را سه بار ندا داد آن طور كه همه شنيدند :
تَجَهَّزُوا - رَحِمَكُمُ اللَّهُ - فَقَدْ نُودىَ فيكُمْ بِالرَّحيلِ ، فَمَا التَّعَرُّجُ عَلَى الدُّنْيا بَعْدَ النِّداءِ فيها بِالرَّحيلِ !
تَجَهَّزُوا - رَحِمَكُمُ اللَّهُ - وانْتَقِلُوا بِأفْضَلِ ما بِحَضْرَتِكُمْ مِنَ الزّادِ وَهُوَ التَّقْوى . وَاعْلَمُوا أَنَّ طريقَكُمْ إلىَ الْمَعادِ ، وَمَمَرَّكُمْ عَلَى الصِّراطِ وَالْهَوْلَ الْأعْظَمَ أمامُكُمْ ؛ وَعَلى طَريقِكُمْ عَقَبَةٌ كَئُودٍ وَمَنازِلُ مَهُولَةٌ مَخُوفَةٌ ، لابُدَّ لَكُمْ مِنَ الْمَمَرِّ عَلَيْها وَالْوُقُوفِ بِها ؛ فَإمّا بِرَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ ، فَنجَاةٌ مِنْ هَوْلِها وَعَظِيمِ خَطَرِها وَفَظاعَةِ مَنْظَرِها وَشِدَّةِ مُخْتَبَرِها ؛ وَإمّا بِهَلَكَةٍ لَيْسَ بَعْدَهَا نَجاةٌ . « 1 »
خداوند همهء شما را مشمول رحمت قرار دهد ، براى سفر آخرت مجهّز و مهيّا شويد كه شما را به آن سراى جاودانى خواندهاند و از همهء شما جهت سفر به آن وادى دعوت كردهاند ، پس از اين دعوتْ توقّف و قصد اقامت شما براى چيست ؟ زندگى شما نشان مىدهد كه گويى به سراى ديگر خوانده نشديد .
خداوند شما را رحمت كند ، آماده شويد و برترين چيزى كه از زاد و توشه در اختيار شماست و آن تقواست براى جهان ديگر همراه خود ببريد .
آگاه باشيد كه راه شما به سوى جهان ديگر است و عبور شما بر صراط است ، هول اعظم پيش روى شماست ، منزل سخت در راهتان قرار دارد ، توقّفگاههاى هولناك و وحشتزا در برابر داريد كه عبور ازآنها براى شما اجبارى است و از آن چارهاى نداريد ، نجات شما از آن همه منازل هولانگيز فقط و فقط در سايهء رحمت اوست كه اين رحمت جز با ايمان و عمل صالح به دست نمىآيد چنانچه در غفلت به سر بريد و دچار هلاكت شويد راه نجاتى
هامش
( 1 ) - مشكاة الأنوار : 304 ؛ بحار الأنوار : 68 / 172 ، باب 64 ، حديث 4 .