[ آن گونه كه سزاوارش بود ] به وى عطا كرده ، سپس هدايت نمود .
تكوّن انواع معادن كه در راه زندگى و حيات موجودات زنده سهم به سزائى دارند متّكى به هدايت تكوينى و ارادهء ازلى حضرت حقّ و مشيّت حكيمانهء آن ذات بى همتاست .
هدايت تكوينى گياهان
مسئلهء شگفتانگيز گياهان از ديگر مسائلى است كه بايد مورد توجّه قرار گيرد كه چه ارتباطى بين دانهء نباتى و خاك و آب و هواست و چه نيرويى است كه دانه را تبديل به درخت و گل و گياه و اين همه ميوههاى متنوّع و خوشمزه و دارندهء انواع ويتامين و مناسب با بدن مىنمايد .
پاسخ تمام اين مسائل يك كلمه است و آن عنايت و رحمت و لطف و هدايت و دلالت حضرت اوست ، ورنه در دانه و خاك چه قدرتى و چه شعورى است كه بتواند اين همه نقش بديع و صنع عجيب پديد آورد ؟ !
محقّقان و پژوهشگران و دانشمندان بزرگ اين رشته در زمينههاى زير در باب گياهان و نباتات و درختان چه بحثهاى جالب و چه تحقيقات حيرت انگيزى دارند كه همه و همه نشان دهندهء اتّصال گياهان به مسئلهء هدايت و رحمت حقّ است :
طرز ساختمان نباتات ، طرز عمل وظايف الأعضايى نباتات ، دخول مادّه ، راههاى ورود ، موادّى كه داخل گياه مىشوند ، مكانيسم ورود آب ، مكانيسم ورود اجسام محلول ، مكانيسم ورود گازها ، هدايت مادّه كه از خارج آمده ، هدايت مايعات ، هدايت در زنبورىها ، هدايت در دستگاههاى مختلف استوانهء مركزى ، مصرف مادّهء بى روح براى ساختمان پيكر گياه ، تركيب نورى گلوسيدها ، تركيباتى كه درپى تركيب نورى صورت مىگيرند ، توليد گلوسيدها ، توليد پروتيدها ، توليد