سنگ و نفت و گاز ، يادگار و باقى ماندهء دورهء فعّاليّتهاى ادوار گذشتهء زمين اند كه حيات به وسيلهء آن نيروى آفتاب را اقتباس كرده و براى مصرف امروزى نوع بشر باقى گذاشته است !
همين ميراثهاى گرانبهاست كه از حيث قيمت و ارزش ما فوق همهء جواهرات عالم محسوب مىشود و بشر را به درجات ما فوق حيوانى ارتقا داده است .
از كورهء گداختهء قشر زمين كه در اوايل تكوين همهء موادّ در آن ذوب مىشد و به صورت نيم سوز و خاكستر در مىآمد ، حيات نيروى آفتاب رابه كار انداخته ، ذرّات مركّب آب را تجزيه كرد و كربن را در اسيد كربنيك از اكسيژن جدا نمود و از مجموع آنها نيروى سوخت را در سراسر سطح زمين ذخيره نمود ؛ همين سوخت است كه اساس اوّليّه و آلات و ادوات تمدّن بشر بوده و اين همه شگفتىها در جهان پديد نيامده است ، مگر بر اثر آن كه حيات قواى منتشر از خورشيد را جذب و نگهدارى كرده است . « 1 » حيات ، بر اوضاع و احوال متغيّر آب و زمين و هوا غلبه كرده و در هر گوشهء دنيا ، نبات يا حيوان ظاهر كرده است .
حيات در اشكال عديده و مختلف خود از موجودات تك سلّولى تا ماهىها و حشرات و پستانداران و مرغان هوا و از ميكربها و انگلها و حيوانات ذرّه بينى تا نباتات و جانوران و ماموتها و انسان ، در هر شكل و هيئتى باشد بر عناصر طبيعت
هامش
( 1 ) - برگرفته از آيات « وَسَخَّرَ لَكُمُ الَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومُ مُسَخَّرَاتٌ بِأَمْرِهِ » ؛ « و شب و روز و خورشيد و ماه را نيز رام و مسخّر شما قرار داد ، وستارگان هم به فرمانش رام و مسخّر شدهاند . » نحل ( 16 ) : 12 . « وَمِنْ آيَاتِهِ اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ » ؛ « از نشانههاى [ ربوبيت و قدرت ] او شب و روز و خورشيد و ماه است . » فصّلت ( 41 ) : 37 . « أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَسْجُدُ لَهُ مَن فِي السَّماوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ » ؛ « آيا ندانستهاى كه هر كه در آسمانها و هر كه در زمين است و خورشيد و ماه و ستارگان و كوهها و درختان و جنبندگان و بسيارى از مردم براى او سجده مىكنند ؟ » حج ( 22 ) : 18 .