برسپاه مسلمانها شبيخون مىزدند تا اينكه صلاح الدّين ناگزير شد ، دست از محاصره صور بردارد و به سمت عكا در جنوب عقب نشينى كند « 1 » ولى با اين همه ، صلاح الدّين پس از پيروزى حُطّين ، پيروزيهاى ديگرى نيز به دست آورد كه از جمله فلسطين را آزاد كرد و در شب معراج 27 رجب سال 583 هجرى ( 1187 م ) ، بيت المقدس و همه پايگاههاى دريايى شام را به جز صور و طرابلس و انطاكيه پس گرفت ، وى در نامه اى به برادرش تورانشاه كه در يمن بود ، از اين پيروزى سخن گفت و چنين نوشت : « امروز در سرزمين شام ، سخن بيهوده و گناه آلودى شنيده نمى شود و تنها سخن رودرست به گوش مى رسد . » « 2 » البته سقوط بيت المقدّس و از دست رفتن سرزمينهاى صليبى ، باز تاب بزرگى در غرب اروپا داشت ، پاپها وعدهء يك حمله صليبى جديد را مى دادند و پادشاهان و اميران را تشويق مى كردند كه به جنگهاى داخلى پايان دهند و دراين حمله شركت كنند . سه تن از پادشاهان بزرگ غرب اروپا يعنى « فردريك بربروسا » امپراتور آلمان ، « ريچارد شيردل » پادشاه انگليس و فليپ دوّم پادشاه فرانسه اين دعوت را پذيرفتند . اين حمله به جنگ سوّم صليبى نامبردار است ، سه سال به درازا كشيد ( 1189 - 1192 م ) ، و از نظر تعداد نيرو و ناوگانهايش ، يكى از بزرگترين جنگهاى صليبى بود . « 3 » بى ترديد اخبار اين آمادگيها به صلاح الدّين مى رسيد ، او در پيامى به برادرش تورانشاه در يمن ، اشاره اى دارد كه فرمانرواى قسطنطنيه و مرز بانان مغرب و كارمندان اسكندريه با فرستادن پيامهايى او را از آمادگى دشمن و جنگ افروزى وى بيم داده اند . « 4 » تاريخ نويسان چنين آورده اند كه برخى از مردان صلاح الدّين از او خواستند كه عكا و با روى آن را ويران كند و به جاى آن گروهى از مرزبانان را در منطقه مستقر سازد ، زيرا اگر
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 89
مساهمون: احمد مختار العبادى
ص٨٩
هامش
( 1 ) - به نامه صلاح الدّين درباره دشوارى اشغال صور به ( قلقشندى ، همان مدرك ، ج 7 ، ص 340 ) مراجعه كنيد .
( 2 ) - به نامه اى كه صلاح الدّين به برادرش تورانشاه نوشته است ، در قلقشندى ، مدرك سابق ، ج 7 ، ص 24 ) مراجعه كنيد .
( 3 ) - عمر كمال توفيق ، مملكته بيت المقدس الصليبيه ، ص 201 .
( 4 ) - ابوشامه ، كتاب الروضتين ، ج 2 ، ص 136 .