تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 79

مساهمون:

ص٧٩

دشمنان را لبريز از ترس و بيم سازد . « 1 » ولى ديرى نپاييد كه دولت فاطمى در اواخر قرن يازدهم ميلادى به دليل اختلافات درونى به ضعف گراييد و نيروى دريايى آن رو به كاهش نهاد و ناوگانش نتوانست شهرهاى ساحلى شام رااز يورش صليبى حفظ كند . با پايان يافتن قرن يازدهم ، اروپاييان ، برترى خود را بر سيسيل ، جنوب ايتاليا و سرزمينهاى ساحلى شام پا برجا ساختند و راههاى بازرگانى دريايى بين شرق و غرب را به كنترل خود در آوردند . « 2 » و هنگامى كه دولت مجاهد ايّوبيان ( 564 - 648 ه : 1169 - 1250 م ) به جاى دولت فاطمى تشكيل شد ، نيروى دريايى مسلمانها در مصر و شام به كلى ناتوان شد و پايگاههاى آنان در عسقلان ، صور ، عكا ، و ديگر بنادر دريايى در شام به تصّرف صليبيها درآمد و حملات صليبى به شهرهاى ساحلى مصر مانند اسكندريه ، دمياط ، تنيس و رشيد ادامه يافت . از همين رو ، پادشاه پيروزمند ، صلاح الدّين ايّوبى از آغاز فرمانروايى خود بر آن شد تا براى مبارزه صليبى ، نيروى دريايى مسلمانان رابازسازى كند ، و در اين زمينه اصلاحات داخلى زير را انجام داد : 1 - براى تأمين هزينه هاى نيروى دريايى دفتر ويژه اى را به آن اختصاص داد و نام آن را دفتر ناوگان گذاشت و در سال 572 هجرى ( 1176 - م ) ، يكى از دوستانش را به سرپرستى آن گماشت كه نام او درمنابع نيامده است تنها گفته اند كه صلاح الدّين به همه كارگزارانش در مصر و شام دستور داد كه خواسته هاى او را در زمينه نيروى انسانى براى خدمت در ناوگان ، اجابت كنند : « و حرف آخر را فرماندهء ناوگان مى زند ، و نبايد از بسيج نيرو و امكانات مورد نيازش خوددارى كرد . » « 3 » در سال 587 هجرى ( 1191 م ) ، صلاح الدّين برادرش عادل را رئيس كل دفتر ناوگان كرد ، عادل نيز به نوبه خود ، صفى الدّين بن شاكر را معاون خود در اين دفتر قرار داد . « 4 »

هامش
( 1 ) - قلقشندى ، صبح الاعشى ، ج 3 ، ص 619 .
( 2 ) - ارشيبالدلويس ، القوى التجارية و البحرية فى حوض البحر المتوسط ، ص 382 - 383 .
( 3 ) - ابو شامه ، كتاب الروضتين فى اخبار الدولتين النوريه و الصلاحيه ، ج 1 ، ص 269 . حسنين محمد ربيع ، النظم الماليه فى مصر زمن الايّوبيين ، ص 71 .
( 4 ) - مقريزى ، السلوك لمعرفة دول الملوك ، ج 1 ، ص 107 - 108 .
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 79 | احمد مختار العبادى / سيد عبدالعزيز سالم