تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 29

مساهمون:

ص٢٩
بنابراين از گفتهء مقريزى چنين استفاده مىشود كه بعد از اين ماجرا ، فعّاليت مركز صنعتى مصر متوقّف شد زيرا گل ولاى فراوانى در دريابه وجود آمد كه بين مصر وجزيرهء روضه فاصله شد وسپس زمين آن به باغى مبدّل شد كه باغ كيسان وسپس به باغ طواشى معروف شد . « 1 »

3 - مركز صنعتى مقس يا مقسم

نام مقس بر منطقه‌اى قديمى كه هنگام فتح مسلمان‌ها « ام دنين » خوانده مى شد ، اطلاق مىگشت ، ام دنين منطقه‌اى بود دراطراف قاهره برساحل رود نيل وامروزه جاى آن ايستگاه باب الحديد و خيابان كلوت بك تاباع ازبكى قرار گرفته است . خليفه معزّالدّين اللّه فاطمى درسال 972 - 975 ميلادى دراين منطقه مركز بزرگى راجهت ساختن ناوگان تأسيس كرد كه به مركز صنعتى مقس شهرت يافت . همچنين حاكم بامراللّه خليفه فاطمى نيز درسال 996 - 1020 ميلادى مسجدى را درنيل دراين منطقه احداث كرد . « 2 » مقس « 3 » ، همچنان به عنوان بندرى مهم براى قاهره به حساب مى آمد ، همانگونه كه مركز صنعتى آن تااوايل دورهء ايّوبيان در پايان قرن دوازدهم ميلادى فعّال بود آن هنگام كه آب رود نيل از ساحل مقس و از ديوار شهر قاهره كه به مقس منتهى مى شد ، به سمت غرب فروكش كرد ومنطقه راشن فراگرفت وجزيره‌هايى ظاهر شد كه هرسال افزايش مىيافت تاآنجا كه رودنيل جز درزمان طغيان از اين منطقه نمىگذشت امّا در بقيّه ايام سال پهن دشتى بود كه آن راماسه مىپوشاند وبردگان سلطان براى ورزش وتيراندازى در تپه‌هاى شنى آن درآن منطقه فرود مىآمدند . اين منطقه از آن زمان به نام بولاق معروف شد ، در سوّمين دوران حكومت ناصر محمّد بن قلاوون ( 1309 - 1340 م ) ، توجّه خاصّى به مرمّت منطقهء بولاق مبذول شد و فرماندهان ، سربازان ، نويسندگان ، بازرگان و ساير اقشار مردم درآن مسكن گزيدند وبولاق به

هامش
( 1 ) - مقريزى ، الخطط ، ج 2 ، ص 197 .
( 2 ) - مسجد مقس امروزه جاى مسجد اولادعنان در ابتداى خيابان ابراهيم پاشا قرار دارد .
( 3 ) - مقس محرف كلمهء مكس به معنى ماليات است ، زيرا ماليات گيرنده وياسرپرست آن درآنجا مىزيسته است .
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 29 | احمد مختار العبادى / سيد عبدالعزيز سالم