ابن مماتى به برخى از انواع كشتيهاى دولتى نيل اشاره كردهاست كه تحت پوشش دفتر محاسبات ناوگان بود ، مانند كشتيهاى ارباعالكيل وكشتيهاى ملوحه كه مأموريت آنهانقل وانتقال چوب از جنگلها به مراكز صنعتى دولتى بوده است . « 1 » ترديدى نيست كه مراكز صنعتى غير دولتى نيز براى ساختن كشتيهاى محلّى دركرانه رود نيل وشاخههاى آن درمصر وجود داشته وآثاراين مراكز صنعتى خصوصى تا امروز همچنان باقيست . امّا بعضى از مراكز صنعتى رسمى كه بودجه آن از طريق دفتر محاسبات ناوگان تأمين مىشد درمرزهاى دريايى مشرف بر دودرياى مديترانه و سرخ وبرخى ديگر در مساحل نيل قرار داشت كه دراين باب اين بخش براى مااهميّت دارد . قابل ملاحظه است كه اين مراكز صنعتى رسمى و يا دولتى كه درساحل نيل قرار داشت در حقيقت در مصر و در مرتفع ترين قسمت دلتا متمركز بود وباتوجّه به اينكه اين منطقه در اثر نقل وانتقال نيل وعدم آرامش آن درمنطقهء دلتا به نحو عموم ، هميشه دستخوش تغيير وتحول بود ، به همين دليل اين مراكز صنعتى نيز درساحل رود نيل مكان ثابتى نداشتند بلكه به مرور زمان و در نتيجه خشكيدن آب وفروكش كردن آن از آن منطقه وپديدار شدن برخى جزيرهها در برابر آن ، درتغيير وتحول بود . از مهمترين مراكز صنعتى كه درساحل شهر مصر قاهره وجزيرههاى مقابل آن تأسيس شده بود ، اين مراكز را مىتوان نام برد :
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 23
مساهمون: احمد مختار العبادى
ص٢٣
اين نخستين مركز صنعتى بودكه در پى فتح مصر توسّط مسلمانها ، درنيل تأسيس شد اين مركز درآغاز ، مركز صنعتى جزيره ناميده شد وسپس در دوران فاطميان ، مركز صنعتى روضه نام گرفت ، اين نام منسوب به باغى است كه وزير ، افضل شاهنشاه پسر فرمانده سپاهيان ، بدر جمالى درسال 1096 ميلادى ( 490 هجرى ) آن رادرشمال جزيره احداث كرده و آن راروضه ناميده بود .
هامش
( 1 ) - اسعدبن مماتى ، كتاب قوانين الدواوين ، ص 348 .