تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 20

مراسم پايان يافت . » « 1 » شگفت آور است كه نام غيطان ( مزارع ) بر بعضى از انواع كشتيهاى مصرى در دوران فاطميان اطلاق مىشده است و ابن قطان ، مورّخ مغربى هنگامى كه به توصيف برخى ازكشتيهاى متعلّق به ناوگان مصر كه در دوران وى به مغرب وارد شده بودند مىپردازد ، بدين معنا اشاره كرده و مىگويد : « در آن زمان ( سال - 532 هجرى - 1137 ميلادى ، زمان درگيرى كشتيهاى مصرى بود كه به اسكندريه واردمىشدند از جملهء اين كشتيها ، كشتيهاى غيطانى و كشتى عجزى غول پيكر بوده است و درآن كشتى اموال فراوان و جمعيت زيادى از مردم وجود داشته است . » « 2 » معلوم نيست آيا كشتيهاى غيطانى و عجزى ارتباطى با چوب مزرعه و ياريشه آن درختان داشته‌اند يا نه ؟ به هر حال قابل ذكر است كه فرمانروايان مصر در دورانهاى مختلف هنگامى كه چوبهاى مورد نياز كشتيها ، كمياب مىشد در استفاده از هر گونه درختى كه براى اين كار مناسب بود و به آن دست مىيافتند ، درنگ نمىكردند اين روش تا دوران محمدعلى همچنان ادامه داشت ، زيرا جبرتى مىگويد : وى براى ساختن كشتيها ناگزير ازاستفادهء درختان كُنار و توت در كنار چوبهاى رومى شد . « 3 » از مجموع مطالب گذشته چنين استفاده كرديم با اينكه انواع گوناگون چوبهاى كشتى در داخل مصر توليد مىشد امّا اين توليد محلّى رفع نياز آن را نمىكرد به علاوهء اين كه به مرغوبيت چوبهاى خارجى هم نمىرسيدند ، به همين دليل مصر ناگزير شد كه از شام ، آناتولى ، بالكان و ونيز چوبهاى مرغوب وارد كند . بعيد نيست كه انگيزهء مداخلهء لشكريان ايّوبى و مماليك در آفريقا ( مغرب نزديك ) در دوران صلاح الدّين « 4 » و بيبرس « 5 » وناصر محمد قلاوون « 6 » و ديگران ، دستيابى به چوبهاى اين