تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 127

ب - توجّه به اسكندريه : توجّه به بندر اسكندريه ، يكى از مهمترين كارهاى تقويتى براى ناوگان مسلمانان بود ، پس از حملهء قبرسى ها ، فرمان رسيد كه اسكندريه از يك فرماندارى ساده به نيابت سلطنت تبديل شود ، و بطور مستقيم زير نظر معاون سلطان با درجه سپهبدى و با لقب ملك الامراء قرار گيرد ، قدرت او درست مانند قدرت سلطان باشد تا بتواند مسؤليت دفاع از شهر و حفظ منافع آن را عهده دار شود . قلقشندى در اين باره آورده است : « اسكندريه ، معاونت مهمّى شد كه با معاونت طرابلس و « حماة » و « صغد » برابرى مى كرد و در آنجا تخت سلطنتى و نشان خنجر ويژه سلطانى وجود داشت و گارد و يژه شاهى نيز ازمعاون ياد شده پاسدارى مى كردند ، او گاه با اسكورت مخصوص تا ساحل مى آمد و فرماندهان پيرامون او جمع مى شدند و سپس به « دارالنيابه » باز مى گشت و بساط شاهى مى گسترد و فرماندهان و سپاهيان با او غذا مى خوردند و داوران در مجلس حاضر مى شدند و به عادت نايب السلطنة ها برايش تاريخ مى خواندند و آنگاه بر مى گشتند . » « 1 » بيشتر كارهاى اصلاحى و بازسازى اسكندريه را پس از حمله قبرسيها به دو تن از نايب السلطنة ها يعنى « سف الدّين إكز » 767 - 768 هجرى و « صلاح الدين خليل بن عرّام » نسبت داده اند . عرّام ، شش بار نايب السلطنه شد ، ابتدا در سال 767 و بارها پس از آن نيز اين سمت را تقبّل كرد . « 2 » نويرى چند اقدام دفاعى راكه در برابر تاكتيكهاى فرنگى انجام شده بود را به سيف الدّين اكز نسبت مىدهد ، دشمن عادت داشت به سوى خندق‌ها و باروهاى شهر پيشروى كند و در اين كار از عرّابه هاى جنگى كمك مى گرفت . اين عرّابه ها با چرخهاى چوبى حركت مى كردند و كسانى كه در داخل آن بودند ، آن را به حركت در مى آوردند ، بدنه آن از چوب بلوط ساخته شده و زره آهنين ، با پوششى از پوست شتر و گاو ، و پنبهء مرطوب ، تا آن را از خطر آتش دشمن حفظ كند و بتواند به بارو و خندق نزديك شده ، و كسانى كه داخل آن بودند