چيزى نجات نيافت . « 1 » پس از آن قرمطيان به سوى مصر هجوم بردند و « فرما » وسپس « قلزم » را به تصرّف در آوردند و بعد از آن در آغاز سال 361 هجرى در اراضى مصر پيش رفتند وبرعين شمس تسلّط يافتند ومقدّمهء سپاه آنان به آستانهء شهر قاهره رسيد . در اين هنگام ، جوهر مهيّا شد كه از ورود آنها به شهر جلوگيرى كند ، از اين رو خندق ژرفى پيرامون شهر حفر كرد و براى آن ، دو در آهنين قرار داد « 2 » وآنگاه براى دفاع از شهر به توزيع اسلحه بين نيروهاى مغربى و مصريان پرداخت وبدين ترتيب مصريها ومغربيان در نبردى كه در شب اوّل ربيع الاوّل سال 361 هجرى بر دروازه هاى شهر قاهره « 3 » بوقوع پيوست ، موفّق شدند در برابر قرمطى ها مقاومت كنند . در اين نبرد قرمطيان شكست خورده و راه احساء را پيش گرفتند . در اين بحبوحه ناوگان فاطميان در رمضان سال 361 هجرى از سرزمين مغرب به حركت در آمد و براى شركت در نبردهاى زمينى كه سپاه فاطميان به فرماندهى سعادة بن حيّان در آن درگيربود ، مصر رابه سوى سواحل شام ترك كرد ، « 4 » فاطمىها با بهره گيرى از اين ناوگان توانستند در اواخر سال 361 هجرى شهر يافا را باز پس گيرند . از آن پس كشتيهاى جنگى فاطميان براى حفظ مراكز امنيّتى شام ودفاع از آن ، ازحركت از تنيس ، دمياط واسكندريه به طرف صور و طرابلس ، باز نايستادند . « 5 » مشهور است كه به حركت در آمدن كشتيها در دريا هرسال در ماه « برمهات » كه مطابق با ماه آوريل بود آغاز مىشد ، در اين ماه كشتيها « در درياى نمك از توابع مصر و مغرب وروم به حركت در مىآمدند و در آن دريا توجّه خاصّى به تمركز نيرو وكشتيهاى ناوگان براى حراست از مرزها وحفظ آنها مبذول مىشد « 6 »
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 82
مساهمون: احمد مختار العبادى
ص٨٢
هامش
( 1 ) - كامل ، ابن اثير ، مصر 1353 ه ، ج 7 ، ص 43 .
( 2 ) - مقريزى ، اتعاظ الحنفاء ، ص 129
( 3 ) - همان مدرك ، ص 130 .
( 4 ) - مقريزى ، اتعاظ الحنفاء ، ص 131 .
( 5 ) - همان مدرك ، ( نسخه خطّى ) ، ص 77 . ب
( 6 ) - ابن مماتى ، كتاب قوانين الدواوين ، تحقيق دكتر عزيز سوريال ، قاهره 1943 ، ص 248 .