تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 76

موسّسه صنعتى ، همان مركز صنعتى مصر بود كه امير محمّدبن طغج اخشيد آن را در سال 325 هجرى در محلّى كه به دار خديجه ، دختر فتح بن خاقان ، همسر سردار احمد بن طولون معروف بود ايجاد كرد . علّت تأسيس اين مركز بدين صورت بود كه : وقتى امير محمّدبن طغج از طرف خليفه « راضى » در سال 323 هجرى به جاى احمد بن كيغلغ براى بار دوّم به فرمانروايى مصر رسد ، خبر آمدن او با لشكر عبّاسى به سوى مصر و آمدن تعدادى از كشتيهاى جنگى او به فرماندهى صاعب بن كلملم به تنيس و دمياط ، انتشار يافت . ابن كيغلغ تصميم گرفت تسليم شود ، امّا محمّدبن على ماذرايى ، سرپرست كلّ خراج ، به اين روش اعتراض كرد و گروهى ازمغربىها را به فرماندهى ابو مالك حبشى بن احمد سلمى ، براى جلوگيرى از ورود لشكر ابن طغج به فسطاط بدان سامان گسيل داشت ، چنان كه علىّ بن بدر را با كشتىهاى جنگى براى رويا رويى با كشتيهاى ابن طغج در رود نيل ، اعزام داشت و آنگاه كه جنگ در گرفت و كشتيهاى دو طرف درگير شدند ، در هفدهم شعبان سال 323 هجرى ، نبرد بر ضدّ علىّ بن بدر به پايان رسيد . « 1 » و در حالى كه ابن طغج جهت نبرد با ابن كيغلغ از راه خشكى به پيش مىرفت ، صاعد با كشتيهاى خود به سوى فسطاط حركت كرد . « 2 » الّا اينكه در آخر ترجيح داد جهت حفظ جان مسلمانان تسليم « ابن طغج » شود در حالى كه مغربىها او را در اين امر اطاعت نكردند ، سپس حبشى و نيروهاى مغربى او براى جنگ با ابن طغج به حركت آمده و به سوى فيوم پيشروى كردند ، و صاعد با كشتىهاى خود عزم خليج فيوم كرد و قصد داشت خليج را دور بزند كه دراثر كم وسعت بودن خليج ، كشتيهايش نتوانستند آن را دور بزنند و بدين ترتيب در چنگال حبشى گرفتار شد و خود وعدّهء زيادى از هواداران ابن طغج به دست حبشى كشته شدند و بر كشتيهاى صاعد نيز دست يافت . « 3 »