دشتبانانى گماشته شده بود كه حقوق آنان به تناسب ، تا نيم دينار مىرسيد . » « 1 » در دوران خلافت معز ، تعداد كشتيهاى متعلّق به ناوگان فاطميان ، از كشتيهاى جنگى گرفته تا نفربرها و كشتيهاى حمل و نقل و شناورهاى رود نيل به ششصد فروند مىرسيد و در پايان حكومت فاطميان ، ناوگان مصر به هشتاد فروند كشتى جنگى و ده نفربر و ده فروند كشتى حمل و نقل « 2 » و به گفتهاى 75 فروند كشتى جنگى و ده فروند نفربر وده فروندكشتى باربرى و حمل و نقل رسيد . « 3 »
الف - ايجاد ادارهء جهاد يا دفتر محاسبات
فاطميان به دليل ناگزيرى از حمله به سرزمين بيزانسىها و رويارويى با كشتىهاى رومى در دريا ، توجّه ويژهاى نسبت به ناوگان ، ازخودنشان دادند به علاوه ، براى تسهيل ارتباط دريايى بين سواحل مصر و شام از يك سو و مغرب و صقليه از سوى ديگر ، دفترى را بنام ادارهء جهاد يا دفتر محاسبات ، براى ناوگان تأسيس كرده و به آن اختصاص دادند ، كه مقرّ آن در مركز صنعتى كشتى سازى مصر بود . « 4 » اين ديوان ( دفتر محاسبات ) به ساختن كشتيهاى ناوگان ، حمل و نقل عايدات و محصولات حاكمان ، الوار و غير آن و آذوقه براى مسئوولان و كاركنان كشتيها ، اختصاص داشت . مقريزى به نقل از ابن طوير مىگويد : « خدمات اداره جهاد و دفتر محاسبات ، مخصوص ناوگان و كشتيهاى حمل و نقل حبوبات و محصولات شاهانه بود كه بيش از پنجاه فروند كشتى حمل و نقل و بيست فروند كشتى مخصوص دولتمردان بود كه ده فروند از آنها مربوط