هشتاد كشتى از كشتيهاى ناوگان فاطميان در سال 307 هجرى ( 919 م ) به فرماندهى « سليمان خادم » و « يعقوب كتامى » براى پشتيبانى و تقويت حملات زمينى از « مهديه » حركت كرده و در آبهاى اسكندريه « 1 » لنگر انداختند مقتدر ، خليفه عبّاسى ، ناوگان حكومتش را كه در طرسوس مراقب اوضاع بود ، بدان سامان اعزام كرد كه تعداد 25 فروند كشتى متعلّق به آن ناوگان كه مجهّز به نفت و جنگ افزار بود به فرماندهى « ثمل خادم » بدانجا روى آورده و درمنطقه « رشيد » « 2 » پهلو گرفتند و سپس در آبهاى رشيد در 20 شوّال سال 307 هجرى ( 919 م ) با كشتيهاى فاطميان در گير شدند كه كشتيهاى « مقتدر » پيروز گشت و تعداد زيادى از كشتيهاى اهل مغرب به آتش كشيده شد . « كندى » مى گويد : « طوفان سختى كشتيهاى فاطميان را درهم شكست و يعقوب و سليمان به اسارت در آمدند و اهالى آن منطقه ، دريا نوردان مغربى را كه تعداد آنها به هفتصد تن مى رسيد ، كشتندو « ثمل » با مسئولان كشتيها كه تعداد آنان صد و هفده نفر بود باقى ماند . » « 3 » پيش از آنكه گفتگو پيرامون پايگاه هاى شام را به پايان ببريم ، بايد از دو شخصيت برجسته دريا نورد كه نقش مهمّى را در تاريخ دريا نوردى اسلامى ايفا كردند و از دلاوريها ، صفحات جاودان را در تاريخ ثبت كردند ، نام ببريم . نخستين شخصيت : « ليو » طرابلسى است كه مسعودى وى را با نام « لاوى با كنيهء ابوحرب ، غلام زرافه ، حاكم طرابلس شام از ساحل دمشق » ياد كرده است و اشاره مىكند كه ادارهء كشتى ها ، نبرد در « نواتيه » وسرپرستى شناورها در درياى روم « 4 » از كاردانى وى بوده است ، طبرى و ابن اثير او را به اسم غلام « 5 » زرافه ياد كرده اند ، در حالى كه
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 57
مساهمون: احمد مختار العبادى
ص٥٧
هامش
( 1 ) - ابوالفداء المختصر فى اخبار البشر ، صيدا 1959 ، ج 3 ، ص 87 و مقريزى ، اتعاظ الحنفا ، تحقيق دكترجمال الدين الشّيال ، القاهره 1967 ، ج 1 ، ص 71 .
( 2 ) - الكندى ، ص 276 .
( 3 ) - همان مدرك ، ص 277 .
( 4 ) - مسعودى ، مروج الذهب ، ج 1 ، ص 129 .
( 5 ) - طبرى ، ج 11 ، ص 391 و ابن اثير ، ج 7 ، ص 533 .