رانهاى آنان در خواست كمك كرد . خلفاى بنى اميّه ، بويژه مروان بن محمّد توجّه خاصّى به اين شهر داشتند و چنان كه از عكس قديمى موجود در كتاب ، استفاده مىشود وى در سال 132 هجرى به تعمير و مرمّت بندرگاه صيدا دستور داد و اين كار به دست « زيادبن ابوالورد » انجام پذيرفت . اين گفته بدين معنا اشاره دارد كه بندر صيدا به لحاظ اينكه پايگاه مهمّ دريايى براى كشتيهاى بازرگانى و جنگى « 1 » به حساب مى آمد ، مورد توجّه ويژهء فرمانروايان بود . شهر صيدا مورد توجّه متوكّل ، خليفه عبّاسى نيز بود و از جمله شهرهاى ساحلى بود كه خليفه به استقرار كشتيها در آن مراكز دستور داده بود . دولت عبّاسى وظيفهء دفاع از ساحل صيدا را به افرادى از خاندان ارسلانى يا تنوخى ، كه از فرمانروايان غرب محسوب مى شدند سپرد . در سال 257 هجرى ( 871 م ) فرمانروا ، نعمان بن عامر ارسلانى - كه برخى نسب او را به نعمان بن منذر پسر ماء السماء لخمى « 2 » مىرساند - به دستور « أماجور تركى » حاكم دمشق و دستور كار از ناحيه « 3 » معتمد عبّاسى ، به فرمانروايى غرب كه شامل بيروت وصيدا و مناطق كوهستانى آنها مى شد ، منصوب گشت . نعمان فرمانروايى اين شهر را تا درگذشت « أماجور » در سال 264 هجرى ( 879 م ) همچنان بر عهده داشت و پس از آنكه احمد بن طولون به قدرت رسيد ، نعمان را از جنبهء شجاعتى كه به آن مشهور بود ، بر صيدا و بيروت ابقاء كرد . امّا صور ، شهرى بود فوق العاده مستحكم كه بر دريا مشرف بود و با شكلى همچون كف دست بر مچ ، داخل دريا قرار داشت و دريا از سه طرف بر آن احاطه داشت . « 4 » مقدسى استحكام اين شهر را مورد تأكيد قرار مىدهد و به زنجير هاى معروف آن كه احمد بن طولون براى زنجير عكّا « 5 » از آن تقليد كرد ، اشاره مىكند . يعقوبى به بيان كارگاه صنعتى كشتىسازى كه در صور وجود داشته است پرداخته
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 52
مساهمون: احمد مختار العبادى
ص٥٢
هامش
( 1 ) - عبدالعزيز سالم ، دراسته فى تاريخ مدينة صيدا ، ص 64 .
( 2 ) - صالح بن يحيى ، تاريخ بيروت ، دارالمشرق ، بيروت 1968 ، ص 41 .
( 3 ) - الشد ياق ، اخبار الاعيان فى جبل لبنان ، بيروت 1954 ، ج 2 ، ص 283 .
( 4 ) - ياقوت ، ج 3 ، 433 - 434 .
( 5 ) - مقدسى ، ص 164 .