از زمان خلافت هارون الرّشيد سعى كردند براى ايجاد نوعى موازنه قدرت با مغربى ها و اندلسىها كه بر نيمهء غربى درياى مديترانه تسلّط داشتند ، برترى دريايى مسلمانها را در شرق درياى مديترانه باز گردانند . « 1 » امّا اوضاع در بخش شرقى مديترانه رفته رفته به سود مسلمانها تغيير كرد ، البتّه نه به خاطر تلاشهايى كه هارون الرّشيد و متوكّل انجام دادند ، بلكه مرهون كوشش جنگاوران دريايى اندلسى « 2 » و برترى فعّاليّت دريايى اغلبىهابود « 3 » و اين در حالى صورت گرفت كه گروهى از جنگجويان در سال 212 هجرى موفّق به فرود در جزيرهء « كِرت » و تسلّط بر آن گرديدند ، و اين در زمانى بود كه « قاضى اسدبن فرات » به عنوان فرمانده از ناحيهء فرمانروا « زيادة اللّه بن اغلب » با قواى خود در ( مازر ) يكى از بنادر صقليه فرود آمد و به آزادى اين جزيره بزرگ پرداخت . « 4 » از زمانى كه اندلسىها در كرت مستقر شدند ، نيروى دريايى اسلامى فعّاليّت خود را در مصر و شام از سرگرفت ، طولى نكشيد كه اهالى كرت براى برخوردارى از امنيّت و نزديكى جزيرهء آنها به سواحل مصر ، به اطاعت خليفه عبّاسى درآمدند تا در سايه حمايت او زندگى كنند . « 5 » بدين ترتيب جزيرهء كرت ، تازمان سقوط به دست بيزانسىهادر سال 350 هجرى
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 38
مساهمون: احمد مختار العبادى
ص٣٨
هامش
( 1 ) - مؤيّد تلاش آنها اينست كه : هارون الرّشيد خواست از ناحيه سرزمين « فَرَما » به طرف سرزمين « تنيس » بيندرياى روم و درياى قلزم ، ارتباط بر قرار كند كه يحيى پسر خالد برمكى وى را با اندرز از اجراى اين طرح باز داشت و او را بيم داد كه اگر چنين كند كشتىهاى رومى وارد درياى سرخ شده و امنيّت حجاز به خطر مىافتد ، از اين رو هارون الرّشيد از اجراى تصميم خود منصرف شد ( مسعودى ، مروج الذهب ، ج 2 ، ص 264 و سيوطى ، تاريخ الخلفاء ، ص 266 ) .
( 2 ) - در اين قضيه به مطالبى كه من در كتاب : تاريخ مدينه المرية الاسلاميه ، بيروت ، 1969 ص 20 - 53 وتاريخ الاسكندريه و حضارتها فى العصر الاسلامى ، ص 128 - 145 وتاريخ البحرية الاسلاميه فى المغرب و الاندلس ، ص 47 - 82 ، 122 - 126 نوشتهام ، مراجعه كنيد .
( 3 ) - همچنين به : المغرب الكبير ، ج 2 ، ص 385 - 392 و تاريخ البحرية ، ص 95 - 111 ، 121 - 122 مراجعه شود .
( 4 ) - مارتينو ماريو مورينو ، المسلمون فى صقلية ، بيروت 1957 ، ص 8 ، عبدالعزيز سالم و تاريخ البحرية الاسلاميه فى المغرب و الاندلس ، ص 104 .
( 5 ) - عين نامهء امير عبدالرحمن اوسط به امپراتور ( تيوفيل ) رادر : ليوى پروقنال ، الاسلام فى المغرب و الاندلس ، ص 115 - 118 . قرطبة حاضرة الخلافت فى الاندلس ، ج 1 ، بيروت 1971 ، ص 66 ملاحظه كنيد .