تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 142

شخصى از خاندان ابورداد سپرده مىشد كه هنگام طغيان ، مراقب بالا آمدن آب باشد ، خاندان ( ابن ابورداد ) خاندانى بود كه مسؤوليت مراقبت از واحد اندازه گيرى و نگهدارى و نظافت آن ، از زمانى كه اين كار را سرپرست آن ، فقيه عبداللّه بن عبدالسّلام بن ابورداد در سال 247 هجرى بر عهده گرفت ، به افراد اين خاندان به ارث رسيده بود . قبل از دوران فاطميان رسم بر اين بود كه آب نيل در آغاز طغيان ، هر روز عصر اندازه گيرى مى شد ، سپس مسؤول مقياس ، افزايش آب را از صبح به تعداد انگشتان اعلان مى كرد بدون اينكه نامى از ذراع ببرد ، جز اينكه اين مسؤول ، هر روز نوشتارى را در زمينهء افزايش آب نيل در آن روز كه چه مقدار انگشت و يا ذراع بوده ، تقديم دولتمردان مى كرد و پس از آن ارتفاع سطح آب را در آن زمان نسبت به سال گذشته به اطلّاع آنان مى رساند و مردم عادّى در جريان اين مسائل قرار نمى گرفتند ، هنگامى كه ارتفاع آب به شانزده ذراع مىرسيد مسؤول اين واحد پوشش سياه رنگ خليفه‌اى رابر پنجره اين آب سنج آويزان مى كرد و مردم بى درنگ بالا آمدن آب نيل « 1 » را به يكديگر مژده مى دادند . معز خليفه فاطمى در سال 362 هجرى اعلان افزايش آب نيل را ممنوع كرد و دستور داد كه اين خبر جزبه او و به فرمانده نيروهايش جوهر ، به ديگرى نوشته نشود و بدين سان پوشيده نگاه داشتن افزايش آب ، عادت و رسمى شد كه خلفاى فاطمى در مصر بدان پايبند بودند و هر گاه ارتفاع آب به حدّ دلخواه مى رسيد ، اطلّاع دادن آن جايز بود و سر بند خليج مىشكست . « 2 » هنگامى كه بالا آمدن آب ثابت مى شد ، خليفه آگاه مى گشت و سوار شده و با گذاشتن تاج ، با گروه زيادى از همراهان از قاهره عبور كرده و رهسپار دروازهء « زويله » مىشد . اين گروه ، خيابانى را كه به مسجد طولونى و پل بزرگ منتهى مى شد طىّ مى كردند تا اينكه به شهر فسطاط مى رسيدند و از ناحيهء مركز صنعتى وارد مى شدند و با