نيزه و شمشيرهاى دشمنان ، به سپرهايى به شكلهاى گوناگون مجهّز بودند . از آن جمله سپرهاى گرد و بزرگ و بيضى شكل را مى توان نام برد ، همچنين سپرها از نظر جنسى كه از آن ساخته مى شد ، با يكديگر تفاوت داشت ، برخى از آهن و يا چوبى كه با پوست رنگ و روغن شده پوشيده شده بود و گاهى از پوست لمط ساخته مى شد . سپرهاى گرد و مدّور را « طوارق » مى گفتند و بلندى آنها به اندازهء قد يك انسان بود و از قسمت بالا دايره اى شكل و از جانب پايين نوك تيز بود ، اين نوع سپرها گاهى از ناحيهء تحتانى دنباله نداشت و آنها را « جنويات » مى گفتند . « 1 » دريانوردان در ايام صلح شقه هاى اسكندرانى و كلوتات و دستمال هاى سوسى و حوله هاى ابريشمى مى پوشيدند . « 2 » مشهور است كه ناوگان قبل از حركت ، از كليّه نيازمنديهاى دريا نوردان و جنگجويان ، مانند موادّ غذايى و آذوقه بارگيرى مى شد و جيره كاركنان ناوگان و آنچه از گندم به عنوان كيك براى توشه راه ناويان تهيّه مى گشت ، از سيلوهاى دولتى پرداخت مىشد . « 3 » همچنين كشتيها به انواع ميوه ها ، سبزيجات و حبوبات مانند : انار ، به ، خربزهء سندى ، گلابى ، انجير ، گردو ، نخود ، باقلا ، سير ، پياز ، پنير ، ماهى و ديگر چيزها ، براى تغذيهء دريا نوردان بارگيرى مى شد . « 4 » به همين ترتيب شناورهاى كوچكى كه « مركوش » نام داشت ، ويژه حمل آب آشاميدنى بود كه در گذشته پيرامون آن صحبت شد . بيشتر اوقات پزشكان و قاريان و موذّن ها براى ارائه خدمات به جنگجويان در دريا ،
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 135
مساهمون: احمد مختار العبادى
ص١٣٥
هامش
( 1 ) - مرضى بن على ، ص 114 .
( 2 ) - مقريزى ، ج 2 ، ص 260 - 261 .
( 3 ) - همان مدرك ، ج 348 .
( 4 ) - ابن جبير ، ص 314 .