تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 129

شناورى كه در روز باز كردن كانال بر آن سوار مىشد داراى اطاقك هشت گوشه‌اى بود از عاج و آبنوس كه پهناى هر قطعه آن سه زراع ( 150 تا 210 سانتيمتر ) و درازاى آن به اندازهء قامت يك انسان بود و روى آن گنبدى ازچوب سخت و محكم وجود داشت ، اين اطاقك و گنبد ، با ورقهايى از طلا و نقره پوشيده شده بود . « 1 » افضل شاهنشاه داراى مجموعه‌اى از اين نوع كشتيها بود كه هنگام رفتن به بخش دريايى جزيرهء روضه بر آن شناورها سوار مىشد . « 2 » كشتيهاى ويژه خلفا از اين نوع را « دواميس » نيز مىگفتند . به گفته مقريزى ، در مركز صنعتى جزيره در عصر ابن طولون ، شناورهايى به نام علابيات ، حمائم ، عشاريه ، سنابك و قايقهاى خدمه ساخته مىشد « 3 » و همهء اينها كشتيهاى نيلى ( كشتيهاى بازرگانى يا ويژهء جشنها ) بود . ابن سعيد نوع ديگرى را به نام « طياره » برآنهاافزوده است . « 4 » امّا كشتيهاى نوع سوّم كه جلاب ياجلسات ( جمع جلبة ) ناميده مىشد ، شناورهايى بود كه در درياى سرخ و در سواحل درياى جدّه بين ايله و عيذاب و يا بين عيذاب و درياى حبشه درحركت بودند . ابن جبير مىگويد : « در اين گونه كشتيها ميخ به كار نرفته بود ، بلكه به وسيله طنابهايى از قنبار كه پوست درخت نارگيل بود بسته مىشد ، بدين صورت كه آن را رشته مىكردند تا به صورت نخ در مىآمد و از آن طناب‌هايى مىبافتند و قطعات شناورها را به وسيلهء آن به يكديگر مىدوختند و اين طناب‌ها را به ميخ‌هايى از چوب نخل عبور مىدادند و آنگاه كه از ساختن اين نوع كشتى ( جلاب يا جلبات ) با او صافى كه بيان شد ، فراغت پيدا مىكردند آن را با روغن كرچك و يا روغن كوسه ماهى كه بهترين نوع روغن بود ، روغن مالى مىكردند ، . . . و منظور آنها از روغن