حكومت بوده و شجاعتر و دليرتر از آنان و به هدايت ناوگان آشنا باشد . « 1 » در كنار اين فرماندهان ارشد ، عدّهاى از درجه داران كه آنها را نقيب ( سروان ) مىناميدند ، مسؤول فراخواندن جنگاوران بودند تا اندكى قبل از رفتن به جنگ حقوق آنها را بپردازند ، تعداد اين افراد بيست نفر بود و وظيفه آنها فراخواندن رزمندگان ازمنازلشان بود . « 2 » هنگامى كه خليفه پيش از حركت ناوگان براى جنگ ، حقوق نيروها را توزيع مىكرد ، به فرمانده ناوگان صد دينار و رئيس ناوگان بيست دينار عطا مىكرد . پرسنل ناو يا ( ناويان ) « 3 » مورد احترام و تعظيم مردم بودند ، به آنان مجاهدان راه خداو رزمندگان با دشمنان خداگفته مىشد و مردم به دعاى آنها تبرّك مىجستند . « 4 » مشهور است كه بخش بزرگى از اين ناويان ، مغربى بودند و مغربيان از دير زمان در هدايت كشتيها و كشتيرانى مهارت داشتند و در دوران ايّوبيان در زمينه نبرد دريايى نام آور بودند ، دريا نوردان مغربى درحمله به كشتيهاى صليبىها در عيذاب شركت داشتند . « 5 » حاجب حسام الدّين لؤلؤ از گروهى از نيروهاى پشتيبانى دريايى مغربى كه در كشتيهاى ساخت مصر و اسكندريه حضور داشتند ، براى رويا رويى با كشتيهاى فرنگيان كمك خواست و آن كشتيها را به آتش كشيده و هر كس را كه درآنها بود به اسارت خود درآورد ، « 6 » دريا نوردان مغربى درنيروى دريايى مماليك ، از موقعيّت ويژهاى برخوردار شدند و « يلبغاالخاصكى » از آنها قدردانى كرده و آنان را دلاور مردان دريا خواند « 7 » و عدّه زيادى از مغربىها به فرماندهى كشتيها در آمدند .
تاريخ نيروى دريايى اسلام در مصر و شام (فارسى) — صفحة 120
مساهمون: احمد مختار العبادى
ص١٢٠
هامش
( 1 ) - مقريزى ، اتعاظ الحنفاء ، ص 128 ب و صبح الاعشى ، ج 3 ، ص 519 .
( 2 ) - مقريزى ، الخطط ، ج 3 ، ص 109 .
( 3 ) - همان مدرك ، ص 111 .
( 4 ) - همان مدرك .
( 5 ) - ابن جبير ، الرحلة ، تحقيق ويليم رايت ، ص 59 ، ابن سعيد گفته است كه ناوگانها ويژهء مغربيها بود ، زيرا آنها به دشواريهاى جنگ و دريا آشناتر بودند ( مقرى ، نفح الطيب ، ج 3 ، ص 111 ) .
( 6 ) - مقريزى السلوك لمعرفة دول الملوك ، ج اول ، بخش اول ، قاهره ، 1956 ، ص 79 .
( 7 ) - نويرى سكندرى ، الإلمام بماقضت به الاحكام ، نسخه مصوّرى از نسخه خطّى هند ، ص 116 ب .