عكسالعمل مخالفان
اقدامات اصلاحطلبانه امام عليه السلام به همان اندازه كه براى طبقه فقير و ستمديده شادى آفرين بود ، به غرور و خودخواهى و برترىطلبى قريش لطمه وارد ساخت . از اين رو ، سران و بزرگان طبقه ثروتمند كه منافع شخصى و موقعيت اجتماعى خود را در خطر ديدند ، پس از مذاكره با امام عليه السلام و مأيوس شدن از تغيير سياست آن حضرت در مسائل مالى و حقوقى ، پرچم مخالفت برافراشتند ، مردم را به نقض بيعت تحريك نموده به بهانههاى مختلف سعى در تضعيف موقعيت امام عليه السلام و شعلهور ساختن دامنه اختلافات و جنگهاى داخلى داشتند . على عليه السلام در برخى از كلمات خود ، مخالفان حكومت خويش را به سه دسته تقسيم نموده و مىفرمايد : « چون به امر خلافت قيام كردم ، طائفهاى نقض بيعت كردند و جمعيّتى از دين بيرون رفتند و گروهى ديگر از اول سركشى و طغيان كردند . » « 2 » اينك به شرح مختصر موضعگيرىهاى اين سه دسته در برابر حكومت اسلامى امير مؤمنان عليه السلام مىپردازيم .
1 - ناكثين
پول پرستان و صاحبان مطامع و طرفدار تبعيض ، در برابر سياست امام عليه السلام آرام ننشسته ، نخستين فتنه را در « بصره » پديد آوردند . سلسله جنبان اين بلوا طلحه و زبير بودند كه تقاضاى فرمانروايى بصره و كوفه را داشتند « 3 » و با صراحت در برابر امام عليه السلام