درس سوم : حضرت على ( ع ) در دوران زمامدارى
پس از كشته شدن عثمان ، به تقاضا و اصرار اكثريّت قريب به اتفاق مهاجران و انصار ، حضرت على عليه السلام به خلافت برگزيده شد . امام عليه السلام نخست از پذيرش اين مقام خوددارى كرد ، نه از اين جهت كه در خود توان زمامدارى و تحمّل تبعات آن را نمىديد و يا شايستهتر از او در ميان اصحاب وجود داشت ، بلكه از آنجايى كه حضرت مىدانست ، مجتمع اسلامى بهخاطر سياست غلط خلفاى گذشته بهويژه عثمان ، در خلال مدت خلافتشان دچار اختلافِ طبقاتى و تبعيضهاى اجتماعى و اقتصادى شده است و مىديد كه اصول و مفاهيم اصيل اسلامى كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در طول زندگى خود به آن عمل مىفرمود ، بهدست فراموشى سپرده شده و به تحليل رفته است ، بدين جهت مشكلات و سختىهاى فراوانى در پيش است . امام عليه السلام با توجه به اين مسأله مىخواست مردم را آزمايش كند تا ببيند آنان براى تحمّل روش انقلابى اسلام ، در عمل چه اندازه آمادگى دارند ، تا بعدها چنين نينديشند كه امام عليه السلام آنان را غافلگير ساخته و از تحرك و شور انقلابىشان به نفع خود بهرهبردارى كرده است .
با توجه به اين جهات و جهات ديگر ، امام عليه السلام از پذيرش فورى زمامدارى با همه اصرار صحابه و جمهور مردم خوددارى كرد و در پاسخ جمعيت فرمود :
دست از من برداريد و ديگرى را بطلبيد چون كارى كه در پيش است مشكلات گوناگونى در بردارد كه دلها طاقت تحمل و عقلها ياراى پذيرش آن را ندارد ! آفاق جهان اسلام را ابرهاى سياه ظلم و بدعت فرا گرفته و راه روشن آيين اسلام تغيير يافته است . يقين بدانيد ، اگر من خلافت را بپذيرم طبق آنچه كه خود مىدانم با شما رفتار