دادن وى ، « 1 » برجستگىهاى علمى و كمالات نفسانى كه جزو ملاكهاى اساسى امامت بشمار مىروند و در آن عصر جز در وجود امام هادى عليه السلام يافت نمىشد و صدور كرامات فراوان از آن حضرت كه هر كدام نشانه بارزى بر امامت ايشان مىباشد . « 2 »
شرايط سياسى - اجتماعى
دوران امامت امام هادى عليه السلام از نظر سياسى - اجتماعى از ويژگىهاى زير برخوردار بود .
1 - بىكفايتى زمامداران عباسى
دستگاه خلافت عباسى بر اثر غفلت زمامداران اين دوره ، از اداره امور كشور و استيلاى تركان خشن ، ماجرا جو و سلطهطلب بر سرنوشت جامعه اسلامى از نظر قدرت سياسى رو به ضعف نهاده بود .
حكومت عباسى - در پى آن همه قدرت و شوكتى كه در دوران منصور ، هارون و مأمون به دست آورده بود - در اين دوره چنان دچار سستى و ناتوانى شده و حاكمان آن ، اسير و بازيچه دست تركان گشته بودند كه از خود هيچ اختيارى نداشتند . شاعرى وضعيّت اسفبار معتز يكى از خلفاى اين دوره را چنين توصيف مىكند .
خَليفَةٌ فى قَفَصٍ بَيْنَ وَصيفٍ وَ بُغا * يَقُولُ ما قالا لَهُ كَما يَقُولُ الْبَبَّغاء « 3 »
خليفه در قفسى بين وصيف و بغا زندانى است و طوطىوار آنچه آنان مىگويند مىگويد .
روى همين جهت در دوران امامت امام هادى عليه السلام بجز معتصم پنج نفر از همين قماش خليفگان بر مسند خلافت نشانده شده و پس از چند صباحى بر كنار مىگشتند .
2 - گسترش فساد اخلاقى و مالى در دستگاه خلافت
خوشگذرانى ، ميگسارى و آوازهخوانى از ويژگىهاى دستگاه خلافت دوره دوم عباسى است . خلفا به جاى رسيدگى به كار مردم و اداره امور كشور ، وقت خود را به عياشى و بزمهاى آنچنانى مىگذراندند . سيوطى مىنويسد :
هامش
( 1 ) - ر . ك . كافى ، ج 1 ، ص 325 .
( 2 ) - بهعنوان نمونه رجوع كنيد به بحارالانوار ، ج 50 ، ص 146 .
( 3 ) - مروج الذهب ، ج 4 ، ص 61 .