پيامبر اكرم در خصوص مسأله ولايت و سرپرستى امور مسلمانان پس از خود ، تنها به بيانات سربسته اكتفا نكرد ، بلكه همان‌گونه كه يادآور شديم ، از اوّلين روز دعوت ، موضوع ولايت را همراه توحيد و نبوّت صريحاً بيان فرمود ، و براساس مجموعه خصوصيّات و فضائلى كه در حضرت على عليه السلام بود ، از سوى خدا فرمان داشت تا سرپرستى و ولايت على عليه السلام را بر امور دين و دنيا و جانشينى وى را پس از خود ، اعلام نمايد . رسول گرامى اين رسالت را در موارد گوناگونى از جمله : در « غدير خُمْ » انجام داد . آن حضرت در سال دهم هجرت براى انجام فريضه حج به مكه عزيمت كرد . همراهان پيامبر صلى الله عليه و آله را در اين سفر تا يكصد و بيست و چهار هزار نفر نوشته‌اند « 1 » به هنگام بازگشت ، روز هيجدهم ماه ذىالحجة ، در صحراى جُحْفَهْ به محلى به‌نام « غدير خم » رسيد . منادى به دستور پيامبر براى نماز ظهر ندا داد . همه در اطراف رسول خدا جمع شدند . پس از اقامهء نماز از جهاز شترها مكانى مرتفع ساخته شد و پيامبر بر فراز آن ايستاد و پس از ستايش خداوند و ايراد خطبه‌اى مفصل ، فرمود : مردم ! چه كسى به مؤمنان از خودشان سزاوارتر است و بر آنان ولايت و سرپرستى دارد ؟ گفتند : خدا و پيامبرش داناترند . فرمود : خدا بر من ولايت دارد و من بر مؤمنان ، من بر مؤمنان از خود ايشان سزاوارترم ، سپس فرمود : « مَنْ كُنْتُ مَوْلاهُ فَهذا عَلىٌّ مَوْلاهُ » هر كس من ولىّ و سرپرست اويم على عليه السلام سرپرست و ولىّ اوست . پروردگارا دوستانش را دوست بدار و با دشمنانش دشمن باش . هنوز مردم پراكنده نشده بودند كه اين آيه نازل شد : « الْيَومَ اكْمَلْتُ لَكُمْ دينَكُمْ وَ اتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتى وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْاسلامَ دِيناً . » « 2 » امروز دينتان را كامل و نعمتم را بر شما تمام كردم و راضى شدم كه اسلام دين شما باشد . « 3 »