درس بيست و پنجم : سياستها و تدابير امام رضا ( ع )
حضرت رضا عليه السلام همزمان با اجراى توطئههاى مأمون نسبت به خود ، براى خنثى كردن آنها دست به كار شد و سياستها و تدابير سنجيده و حساب شدهاى در پيش گرفت . اين تدابير از زمان دعوت مأمون از آن حضرت براى حركت به سوى خراسان آغاز گشت و تا لحظه شهادت آن بزرگوار ادامه داشت . اينك نمودارهاى برجسته سياست امام عليه السلام در برابر طرح مأمون :
1 - ابراز ناخشنودى از پيشنهاد مأمون
امام رضا عليه السلام پساز رويارو شدن با دعوت مأمون ، با گفتار و كردار مراتب ناخشنودى خويش را از اين دعوت به گوش همگان رسانيد و اين سفر را يك سفر اجبارى و سفرى كه به شهادت او منتهى مىشود قلمداد كرد .
امام عليه السلام اين مطلب را هم به هنگام وداع با بستگانش ، هم در وقت وداع پيامبر صلى الله عليه و آله و هم در زمان طواف خانه خدا به شيوههاى مختلف به گوش همگان رسانيد . « 1 »
هامش
( 1 ) - حضرت پيش از ترك مدينه خويشان خود را جمع كرد و دستور داد براى وى مجلس سوگوارى تشكيل داده و گريه كنند . در پايان مبلغى پول در ميان آنان تقسيم كرد و فرمود : من هرگز از اين سفر بازنخواهم گشت ( دلائل الامامة ، ص 176 ) .
مخول سَجستانى مىگويد : حضرت رضا عليه السلام براى وداع با رسول خدا صلى الله عليه و آله وارد مسجد شد . . . من نزد او رفتم و پس از سلام به او تبريك گفتم . امام فرمود : مرا زيارت كن زيرا من از جوار جدّم بيرون مىروم و در غربت مىميرم و در كنار هارون دفن خواهم شد ( بحارالانوار ، ج 49 ، ص 117 ) .
حضرت جواد عليه السلام كه - بنا به نقلى - در سفر به مكه همراه پدر خود بود ، با مشاهده طواف پدر ، ناراحت و افسرده در گوشهاى نشست . امام پس از فراغ از طواف نزد فرزندش رفت و از او خواست برخيزد تا بروند . حضرت جواد گفت : توان برخاستن ندارم . چگونه برخيزم در حالى كه مىبينم بهگونهاى با كعبه وداع مىكنى كه گويى ديگر به سوى آن بازنخواهى گشت ( اثبات الوصيّة ، ص 177 ) .