پيدايش و گسترش انقلاب‌ها و شورش‌ها عليه دستگاه خلافت عباسى از جمله عواملى بود كه بحران سياسى حكومت مأمون را شدّت بخشيده پايه‌هاى آن را بيش از پيش متزلزل مىساخت . مهم‌ترين اين شورش‌ها و قيام‌ها عبارت است از : 1 - شورش نصر بن شبث كه از عرب‌هاى متعصب بود و در ناحيهء شمالى حلب عليه مأمون دست به قيام زد و گروه زيادى را گرد خود جمع كرد . « 1 » 2 - قيام ابن طباطباى علوى كه در كوفه صورت گرفت . وى مردم را به « الرّضا من آل محمّد » و عمل به كتاب خدا و سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله فراخواند . مردم كوفه دعوت او را پذيرفته به گردش جمع شدند . « 2 » 3 - نهضت ابوالسّرايا كه ادامهء نهضت ابن طباطبا بود . او با حكومت درگير شد و پس از تسلط بر كوفه به نام خود سكّه زد و بطور رسمى قدرت را در دست گرفت . « 3 » 4 - تحركات ديگر علويان از قبيل زيد بن موسى بن جعفر در بصره ، « 4 » ابراهيم بن موسى بن جعفر در يمن « 5 » و حسين بن حسن افطس در مكّه « 6 » . 5 - حركت داوطلبان مبارزه با فساد عليه عدّه‌اى اوباش و شرور كه در بغداد به راهزنى مىپرداختند و افراد را مىربودند . « 7 »