موضعگيرىهاى كوبنده و معترضانه امام كاظم عليه السلام در برابر حكومت هارون ، وجود آن حضرت را براى دستگاه خلافت غير قابل تحمل كرد . سعايتهاى پى در پى جيرهخواران حكومت نزد هارون عليه امام عليه السلام ، تصميم خليفه را در دستگيرى آن بزرگوار جدّىتر ساخت . از اين رو ، در سال 179 هجرى امام را دستگير كرد و براى آن كه شيعيان نفهمند امامشان را به كجا تبعيد كردهاند و نيز براى جلوگيرى از شورش هواداران دستور داد هنگام بيرون بردن امام عليه السلام از مدينه دو كجاوه ترتيب دادند و با هر كدام گروهى مسلّح همراه كردند ؛ يك كجاوه شبانه به مقصد بصره و كجاوه ديگر در روز به مقصد كوفه حركت داده شد و امام عليه السلام را با كجاوهاى كه عازم بصره بود روانه كردند . « 1 » عيسى بن جعفر والى بصره امام را در يك سلّول انفرادى بازداشت كرد و جز به هنگام وضو و غذا درب زندان را نمىگشود . « 2 » با انتشار خبر زندانى شدن امام عليه السلام موجى از خشم و نفرت بر ضد دستگاه خلافت ايجاد شد و مردم در همه جا از آن سخن مىگفتند ، از سوى ديگر شيعيان بصره پنهانى با امام ارتباط برقرار كرده به ديدارش مىشتافتند . هارون شرايط را خطرناك ديد ، ازاين رو براى آن كه پرونده زندگى امام عليه السلام را براى هميشه ببندد دستور قتل آن حضرت را به عيسى داد . والى بصره كه در طول مدت بازداشت امام جز عبادت و نيايش به درگاه حق چيزى از آن حضرت نديده بود به درخواست هارون پاسخ ردّ داد و از وى خواست امام را از وى تحويل بگيرد . « 3 » امام كاظم عليه السلام پس از يك سال تحمل زندان در بصره به بغداد منتقل و به فضل بن ربيع سپرده شد . امام مدت زيادى نيز در زندان فضل ماند بدون آن كه به كسى اجازه ملاقات داده شود . رفتار موسى بن جعفر عليه السلام در زندان فضل ، همه كسانى را كه با آن حضرت در ارتباط بودند ، تحت تأثير قرار داد و آنان را مجذوب خويش ساخت . هارون فرمان قتل امام عليه السلام را به فضل داد ولى او نيز از انجام آن خوددارى كرد . خليفه مجبور شد امام را به فضل بن يحيى برمكى بسپارد . سوّمين زندانبان امام عليه السلام نيز پس از
تاريخ زندگى ائمه (ع) (فارسى) — صفحة 216
مساهمون: على رفيعى
ص٢١٦
هامش
( 1 ) - عيون اخبار الرضا عليه السلام ، ج 1 ، ص 70 ؛ بحارالانوار ، ج 48 ، ص 221 .
( 2 ) - همان .
( 3 ) - ر . ك : الفصول المهمه ، ص 239 ؛ ارشاد ، ص 300 .