قوى ، منظور شاگردان زبده آن حضرت هستند نه همهء آنان . بعضى از ياران برجسته پيشواى هفتم عبارتند از : محمد بن ابى عمير ، على بن يقطين ، هشام بن حكم ، هشام بن سالم ، يونس بن عبدالرّحمان ، صفوان بن يحيى و على بن جعفر . ب - مبارزه با گروهها و مسلكهاى ملحد و منحرف از خط امامت : در دوران امامت امام كاظم عليه السلام هر چند از سوى دستگاه خلافت عباسى بويژه مهدى و هادى با بعضى از گروههاى فكرى مثل ملحدان و زنديقان مبارزه مىشد ؛ ليكن اين تلاش با انگيزه سياسى و با توسل به زور و سرنيزه انجام مىگرفت ؛ بدين جهت گروه زيادى به اتهام الحاد و زندقهگرايى به دست عوامل حكومت به قتل رسيده يا به زندان افكنده شدند ؛ « 1 » در صورتى كه پيشواى هفتم با انگيزه هدايت و روشنگرى و با تكيه بر منطق و استدلال به اين امر همّت مىگمارد . گاه نيز ياران خود را براى انجام اين مهمّ تشويق مىكرد . بعضى گروههاى فكرى كه عليه آنها موضع گرفت و ديدگاههاى اعتقادىشان را نقد كرد عبارتند از ملحدان و زنديقان ، مرجئه و جبريان . ج - احتجاجات و مناظرات علمى با علماى دربارى و سران مكاتب فكرى : از موسى بن جعفر عليه السلام احتجاجها و مناظرههاى زيادى با خلفاى معاصر خود ، دانشمندان يهودى و مسيحى ، عالمان دربارى و عناصر مخالف خطّ امامت بر جاى مانده كه در منابع حديثى و تاريخى آمده است . « 2 » اين محور از تلاشهاى امام ويژگىها و برجستگىهايى داشت : 1 - طرف مناظره امام قشر آگاه و روشنفكر جامعه و در پارهاى موارد سردمداران سياسى و فكرى جبهه مخالف بودند ، مانند هارون و ابو حنيفه . 2 - محتواى مناظرهها ، بيشتر مباحث اصولى و زيربنايى فرهنگى و اعتقادى و سياسى جامعه بود . 3 - مباحث مطرح شده در اين مناظرهها مانند مسألهى رهبرى جامعه ، مسألهى روز و مبتلا به مسلمانان بود .
تاريخ زندگى ائمه (ع) (فارسى) — صفحة 201
مساهمون: على رفيعى
ص٢٠١
هامش
( 1 ) - براى آگاهى بيشتر ر . ك : البداية والنهايه ، ج 10 ، ص 153 ؛ تاريخ الخلفاء ، ص 273 .
( 2 ) - ر . ك : احتجاج ، طبرسى ، ج 2 ، ص 155 - 170 .