كاربرد تقيّه به‌عنوان « سپرِ » مؤمنى كه هماره در حال نبرد با كفر و گمراهى است ، « 1 » بيانگر اين است كه امام باقر عليه السلام با مطرح كردن تقيّه در مقام آسايش‌طلبى و مسؤوليّت‌گريزى نيست بلكه ياران خود را به تقيّه‌اى فرامىخواند كه مانند سپرى حافظ جان مؤمن از تلف شدن باشد و او را براى ادامه نبرد يارى دهد . چه آنكه سپر در ميدان كارزار كارآيى دارد نه در بستر آسايش . البته بهره‌گيرى از « تقيّه » در خط مشى سياسى توسط امام باقر عليه السلام بدان معنا نيست كه آن حضرت فعّاليت‌هاى آشكار متعرضانه عليه زورگويان حاكم نداشته‌است . امام عليه السلام گاه كه شرايط را مقتضى مىديد حقايق را - بويژه در زمينهء مسائل اعتقادى - براى مردم بيان مىكرد تا به انحراف نيفتند . اينك چند نمونه :

امام باقر عليه السلام امامت را حق منحصر به فرد خود مىدانست و بر بطلان پيشوايى خلفاى حاكم و عدم مشروعيت جايگاه آنان تأكيد داشت . امام عليه السلام در مقام لزوم برقرارى نظام امامت راستين در جامعه اسلامى به محمد بن مسلم مىفرمايد : هر كس از اين امت بدون امامى آشكار ، عادل و منصوب از جانب خدا ، بسر برد ، گمراه شده و به حيرت مىافتد . و چنانچه در اين حال بميرد در حال كفر و نفاق مرده است . اى محمّد ! سردمداران جور و ستم و پيروانشان از دين خدا منحرف گشته ، خود گمراه شده و ديگران را به گمراهى مىكشانند . « 2 » تأكيدهاى مكرر امام عليه السلام بر مسأله « ولايت » در كنار نماز ، روزه ، حج و زكات ، به‌عنوان ركن مهمى از اركان اسلام و تعبير به اينكه : « خداوند مردم را به چيزى فرانخوانده كه به پايه ولايت برسد » « 3 » بر همين اساس است . پيشواى پنجم در بيان اين موضع اساسى حتى در مجلس هشام نيز كوتاه نيامد و در