محمّد بن قاسم از نوادگان امام سجّاد عليه السلام است كه در دانش و ديانت و پارسايى از چهره‌هاى ممتاز عصر خود بود و چون معمولًا جامهء پشمين سفيد رنگ و خشن بر تن مىكرد او را « صوفى » مىگفتند . وى به دوران معتصم ، نهضت خود را از طالقان شروع كرد . « ابراهيم بن عبداللَّه عطّار » يكى از ياران محمّد مىگويد : « در مرو همراه چند نفر ديگر در ميان مردم ، پراكنده شديم تا آنان را به پيوستن به قيام « محمّد بن قاسم » فرا خوانيم . زمان زيادى نگذشت كه چهل هزار نفر دعوت ما را پذيرفتند و ما از تمامى آنان بيعت گرفتيم . . . . پس از اين محمّد بسوى طالقان رفت ، در آنجا نيز در پى تلاش ما جمعيّت زيادى گرد او جمع شدند . محمّد در طالقان اعلان جهاد كرد . بين او و نيروهاى « عبداللَّه بن طاهر » ، امير خراسان جنگهاى بسيارى در گرفت و محمّد موفّق شد شكستهاى سختى بر نيروهاى دولتى وارد آورد . تا آن كه « عبداللَّه » ناچار شد از درِ نيرنگ وارد شود . وى در يكى از اين نبردها با تقسيم لشكر خود به گروههاى مختلف و استفاده از نيروى كمين ، توانست انقلابيّون را شكست دهد . با اين حال محمّد موفق شد به سمت « نَسا » « 1 » فرار كند و در آنجا پنهان گردد . ما نيز به اطراف پراكنده شديم و مردم را بسوى او دعوت كرديم . » « 2 » حكمران خراسان - كه از دست نيافتن به « محمّد بن قاسم » سخت به خشم آمده بود -