حسن بن راشد مكّنى به « ابوعلى » از اصحاب امام جواد عليه السلام و امام هادى عليه السلام شمرده شده و نزد آن دو بزرگوار از منزلت و مقام والايى برخوردار بوده است . شيخ مفيد او را در شمار فقيهان برجسته و شخصيّتهاى طراز اوّل دانسته كه حلال و حرام خدا از آنهاگرفته مىشد و راهى براى نكوهش و طعن ايشان وجودنداشت . شيخ طوسى نيز به هنگام بحث از سفرا و وكلاى ممدوح امامان عليها السلام از « حسن بن راشد » به عنوان وكيل امام هادى عليه السلام نام برده ، نامههاى آن حضرت را به او يادآور شده است . « 1 » با دقّت درمضون نامههاى پيشواى دهم عليه السلام به « ابوعلى » جايگاه بلند و مرتبت والاى اين صحابى بزرگوار ، نزدپيشوايش به خوبى روشن مىشود تا بدانجا كه در يكى از نامه هايش اطاعت از او را همپاى اطاعت خود و نافرمانى او را به منزلهء نافرمانى خويش دانسته است . « محمّد بن فرج » مىگويد : در نامهاى به امام هادى عليه السلام از ابوعلى و . . . پرسيدم . امام عليه السلام در پاسخ نوشت : نام « ابن راشد » را بردى ، خدا او را رحمت كند . او سعادتمندانه زندگى كرد و شهيد درگذشت . « 2 »
* حسن بن على ناصر
حسن بن على معروف به « ناصر حقّ » از علويان و نوادگان امام سجّاد عليه السلام و - بنا به نوشتهء شيخ طوسى - از اصحاب گرانقدر امام هادى عليه السلام مىباشد . « 3 » وى پدر جدّ سيد مرتضى از سوى مادر است . « سيّد » در وصف او مىگويد : مقام و برترى او در دانش و پارسايى و فقه ، روشنتر از خورشيد تابان است . او بودكه اسلام را در « ديلم » گسترش داد ؛ بگونهاى كه مردم آن سامان به وسيلهء او