بدرقه كنندگان كه انتظار ديدار دوبارهء چهره ملكوتى عزيز پيامبر ( ص ) را نداشتند ، محو در جمالش شده جانشان را براى شنيدن پيامش آماده كردند .
امام هشتم ( ع ) پيام نهايى خود را چنين اولا فرمود : « بِشُرُوطِها وَ انَا مِنْ شُرُوطِها » ، با شرايط آن و من از شرايط آنم .
اين پيام جاودانهء امام ( ع ) دربرگيرندهء چند نكتهء مهم است :
الف - توحيد وقتى قلعهء ايمن و مصون الهى خواهد بود كه انسان به تمامى شرايط آن دلبسته و به همهء مقرراتش پايبند باشد . يكى از شرايط توحيد ، شناخت مقام امامت پيشوايان معصوم ( ع ) و پيروى از دستورها و برنامههاى آنان است . زيرا تنها از اين راه است كه گوينده « لا إله الّا اللّه » در جميع شؤون فردى و اجتماعى و در تمامى مظاهر زندگى ، راه به سوى بندگى خدا برده وارد قلعه ايمن الهى خواهد شد .
ب - امام رضا ( ع ) با اين بيان كه « من از شرايط آن هستم » وجوب فرمانبرى از خود را به عنوان شرط توحيد بر همهء مسلمانان واجب كرد و بدين ترتيب يكى از توطئههاى مهمّ مأمون را كه در نظر داشت با دعوت امام ( ع ) به مرو و واگذارى وليعهدى به او براى خلافت خود مشروعيتى فراهم آورد درهم كوبيد .
ج - همچنين وجوب اطاعت از خود را از آن جهت كه از شرايط توحيد است و از سوى خداوند تعيين شده مطرح كرد ، نه از آن رو كه از جانب مأمون ، ولىِّ امر است و يا به زودى ولىِّ امر خواهد شد . « 1 »
4 - مقاومت در برابر خواستهء مأمون
امام رضا ( ع ) - همان گونه كه پيش از اين يادآور شديم - بيش از دو ماه پس از ورود به خراسان در برابر خواستهء مأمون مقاومت كرد و تا زمانى كه به طور صريح از سوى او مورد تهديد قرار نگرفت ولايتعهدى را نپذيرفت .
در اين دو ماه همه جا پخش شد كه على بن موسى ( ع ) وليعهدى و پيش از آن خلافت
هامش
( 1 ) - برگرفته شده از الحياة السياسيّة للامام الرضا ( ع ) ، ص 316 - 320 .