خلاصه
مأمون پس از ناكامى در مرحلهء نخست ، پيشنهاد اصلى خود يعنى موضوع ولايتعهدى را مطرح كرد . امام ( ع ) فرمود : من زودتر از تو خواهم مرد و افزود اگر بخواهم نام قاتلم را نيز مىگويم ، سپس به انگيزه مأمون از اين همه اصرار اشاره كرد .
مأمون ، پيشنهاد خود را با جديت توأم با تهديد عنوان كرد . امام ( ع ) وقتى با تهديد مواجه شد ، ولايتعهدى رابا كراهت پذيرفت .
مأمون ، در ماه رمضان سال 201 هجرى مجلس جشن با شكوهى برگزار كرد و امام رضا ( ع ) را بطور رسمى به ولايتعهدى برگزيد و همگان بر اين مسأله با وى بيعت كردند .
مأمون براى نشان دادن صداقت خود در اين اقدام ، دست به اقداماتى زد ، از جمله :
1 - لباس سياه را كه شعار عباسيان بود از ميان برداشت و پوشيدن لباس سبز را كه شعار علويان بود سنّت كرد .
2 - يك دختر خود را به امام رضا ( ع ) و دختر ديگرش را به امام جواد ( ع ) تزويج كرد .
3 - دستور داد به نام امام رضا ( ع ) سكّه زنند و همه جابه نام آن گرامى خطبه بخوانند .
پذيرش وليعهدى از سوى امام رضا ( ع ) چند علت داشت :
الف - اگر نمىپذيرفت جان خود و شيعيانش در معرض خطر قرار مىگرفت .
ب - مردم ، اهل بيت را به فراموشى مىسپردند .
ج - مصلحت اسلام و مسلمانان ناديده گرفته مىشد .
اقدام مأمون ، در جامعهء اسلامى بازتابهاى مختلفى داشت : علويان و مردم مدينه از آن استقبال كردند . در بغداد ، بعضى پذيرفتند ولى بعضى ديگر در برابر آن موضع گرفتند . موضع مردم كوفه نيز منفى بود .
تاريخ زندگانى امام رضا (ع) (فارسى) — صفحة 185
مساهمون: على رفيعى
ص١٨٥