او علاوه بر پيشنهاد ولايتعهدى ، دستور داد به آن حضرت از اين پس « رضا » بگويند « 1 » تا به ايرانيان كه مبارزات خود عليه امويان را با شعار « الرّضا من آل محمد » شكل داده بودند بنماياند كه اينك خواسته شما تحقق يافته و آن كسى را كه شما مىخواستيد من به قدرت رسانده درصدد واگذارى خلافت به او هستم . مأمون با اين اقدام ، ادامهء پشتيبانى ايرانيان را نسبت به خود حتمى ساخت ؛ زيرا در عمل نشان داد كه خواستهء او همان خواستهء ارزشمند آنان است .
ب - فرونشاندن قيامهاى علويان
وجود علويان و مخالفتها و قيامهاى پياپى آنان بر ضد دستگاه خلافت ، براى خلفا از جمله مأمون ، استخوان گلوگيرى بود كه همواره آنان را آزار مىداد .
مأمون براى مهار كردن جنبش بالندهء علويان و خلع سلاح آنان دست به اين اقدام زد .
زيرا علويان وقتى ببينند رهبر آنان مورد توجه خليفه قرار گرفته و جذب دستگاه او شده است ، بطور قهرى از مخالفت و مبارزه با آن دست كشيده خود را در چنين دستگاهى سهيم مىدانند و سعى خواهند كرد بدان نزديك شوند .
مأمون برغم دشمنىاش با آل على ( ع ) براى جلب بيشتر نظر علويان ، نسبت به آنان ، سياست عفو و اغماض در پيش گرفت و بسيارى از آنان را با آن كه - از نظر دستگاه خلافت - جرمهاى بزرگى مرتكب شده بودند بخشيد و مورد اكرام و احترام قرار داد . زيدبن موسى بن جعفر معروف به « زيدالنّار » و محمد بن جعفر علوى از جملهء اين افراد بودند .
مأمون با پيشنهاد ولايتعهدى به پيشواى شيعيان و تطبيق شعار « الرّضا من آل محمّد » به آن حضرت ، علويان را كاملًا خلع سلاح كرد ؛ زيرا آنان تاكنون دستگاه خلافت را غيرمشروع دانسته مردم را با اين شعار به مبارزه با آن فرامىخواندند . و اينك مأمون آن شعار را تحقق بخشيده است . و با اين اقدام مأمون ، دعوت براى هر كس ديگر بىمعنى تلقى شده مورد انكار و مخالفت اقشار مختلف مردم قرار مىگرفت ؛ زيرا هيچ فردى -
هامش
( 1 ) - لقب « رضا » براى پيشواى هشتم از سوى مأمون از نظر تاريخى است و گرنه ( همان گونه كه در درس نخست به تفصيل بيانكرديم ) از نظر احاديث ، اين لقب از سوى خدا ، پيامبر ( ص ) و پدرش موسى بن جعفر ( ع ) به آن حضرت داده شده است .