درس هفدهم : انگيزههاى مأمون از پيشنهاد ولايتعهدى به امام رضا ( ع ) ( 2 ) : 4 - سياست ملكدارى
چهارمين نظريهاى كه به عنوان انگيزه مأمون از پيشنهاد ولايتعهدى به امام رضا ( ع ) وجود دارد - و به نظر ما در مقايسه با ديگر نظرات ، به حقيقت نزديكتر است و شواهد و قراين تاريخى و اوضاع و احوال سياسى آن را تأييد مىكند - اين است كه طراح و مبتكر نقشه ، خود مأمون بوده است و ريشه اصلى اين اقدام به سياست ملكدارى وى بر مىگردد . وى در ارزيابى شرايط سياسى - اجتماعى حكومت خود - كه در درسهاى پيشين به ترسيم آن پرداختيم - به اين نتيجه رسيد كه براى حفظ و دوام قدرت و حكومت خود راهى جز جذب امام رضا ( ع ) به دستگاه خلافت و ولايتعهدى او وجود ندارد .
مهمترين انگيزههاى سياسى مأمون از اتّخاذ اين سياست عبارت است از :
الف - جلب رضايت ايرانيان
بعضى از نقاط ايران بويژه خراسان على الخصوص پس از قيام ابومسلم خراسانى بر ضدّ بنىاميّه به تشيع و دوستى على ( ع ) و دودمانش روى آورده بودند . مأمون نيز كه مادرش ايرانى بود و در پرتو حمايت ايرانيان بر امين پيروز شده بود ، مصلحت حكومت خود را در همراه داشتن آنان با خويش ديد . براى اين كار لازم بود ، خود را از نظر اعتقادى هماهنگ با آنان نشان دهد .