احتمال ديگرى كه در بعضى از منابع تاريخى بدان اشاره شده و برخى از دانشمندان مانند جرجى زيدان آن را پذيرفته‌اند اين است كه مبتكر و طراح اصلى اين نقشه ، فضل‌بن‌سهل ، وزير مأمون بود نه خود مأمون . حال ، فضل با چه انگيزه‌اى مأمون را وادار به چنين اقدامى كرد ؟ جرجى زيدان معتقد است او شيعه بوده و روى اعتقاد و ارادتى كه به امام رضا ( ع ) داشته چنين اقدامى كرده است . « 2 » بيهقى انگيزه فضل از اين اقدام را سياسى مىداند و مىنويسد : فضل براى آن كه آثار رفتار ظالمانهء هارون را نسبت به علويان از دامن حكومت عباسى بزدايد ، مأمون را وادار به چنين عملى كرد . « 3 » در اين جا لازم است موضوع تشيّع فضل را مورد بررسى قرار دهيم ، بطور قهرى ميزان درستى اين نظريّه نيز روشن خواهد شد . فضل و برادرش حسن فرزندان سهل ، ايرانى و مجوسى بودند . در زمان روى كارآمدن برمكيها ، فضل كه مردى باهوش ، زرنگ و تحصيلكرده بود به دستگاه برامكه راه يافت و به دست آنان مسلمان شد . سپس كارش بالا گرفت تا جايى كه در حكومت