حسين ( ع ) را به شهادت رساندند . « 1 » در هر صورت نمىتوان اين نظريه را پذيرفت و گفت منشأ پيشنهاد ولايتعهدى امام‌رضا ( ع ) از سوى مأمون حق گرايى و تشيع وى بوده است .

بعضى از بزرگان و محدثان شيعه مانند شيخ صدوق و برخى از مورخان اهل سنّت مثل ابوالفرج اصفهانى و شبلنجى اين اقدام مأمون را ناشى از عهد و نذرى مىدانند كه وى با خداى خود كرده بود . « 2 » شيخ صدوق داستان نذر مأمون را از زبان خود او چنين نقل مىكند : زمانى كه برادرم امين مرا احضار كرد و من نرفتم ، على بن عيسى را با لشكرى فرستاد تا مرا دست بسته به بغداد ببرد . از سوى ديگر ، در نواحى « سجستان » و « كرمان » شورشهايى شده بود كه من براى سركوبى شورشگران لشكرى فرستادم ولى شكست خورد . شورشگر ديگرى بر ناحيهء خراسان تسلّط يافت . تمامى اين اخبار و حوادث در يك هفته براى من پيش آمد . وقتى به اطرافيان و سران سپاهى نگريستم جز ضعف و سستى از آنها نديدم . يقين پيدا كردم كه توان مقاومت در برابر برادرم را ندارم . از اين رو ، براى نجات خودم نخست تصميم گرفتم به پادشاه كابل پناهنده شوم ، امّا با خود گفتم او فردى كافر است و چه بسا در قبال پول از برادرم مرا به وى تسليم كند . در چنين شرايط دشوارى راهى جز اين به ذهنم نرسيد كه در پيشگاه خدا از گناهان خويش توبه كنم و از او براى رفع اين مشكلات كمك بگيرم . دستور دادم آبى آوردند ، بدنم را تطهير كردم ؛ سپس لباسهاى پاكيزه سفيدى پوشيدم و چهار ركعت نماز به جاى آوردم و آنچه از قرآن حفظ بودم خواندم و ميان خود و خداى خود عهد كردم كه اگر خداوند امر خلافت را به من مرحمت فرمايد و مرا بر برادرم پيروز گرداند ، خلافت را در بستر خودش كه خداوند مقرر كرده است قرار دهم .