پس از هارون ، فرزندش امين عهده‌دار خلافت شد و مدت پنج سال در مسند قدرت بود . وى از نظر سنّى كوچكتر از مأمون بود و مادرش زُبَيْدَه دختر جعفر بن منصور دوانيقى و از بانوان سرشناس و متنفّذ دستگاه خلافت هارون بود و نيز داييهايش هاشمى بودند و هر كدام در دستگاه خلافت موقعيت و نفوذ خاصى داشتند ؛ از سوى ديگر مادر مأمون ، كنيز و ايرانى بود ، از اين رو ، هارون پسر كوچكتر خود امين را وليعهد اول خود قرار داد . امين كه از همان دوران كودكى غرق در خوشگذرانى و عياشى بود و در زمينهء پذيرش منصبهاى اجتماعى و زمامدارى پس از پدر ، هيچ گونه لياقتى از خود بروز نداده بود ، پس از قبضهء حكومت نيز به عياشى و لهو ولعب پرداخت ؛ زيرا با تكيه بر حمايتهاى مادر و داييهايش و نيز ديگر قشرهاى داراى موقعيت ، از حكومت وى ، هيچ گونه خطرى بر سر راه حكومت خود نمىديد . مورخان خصوصيات روحى و زندگىامين را چنين نوشته‌اند : « او مردى زشت كردار ، سست رأى و خونريز بود كه بر مركب هوا و هوس سوار شده و نسبت به امر خلافت بىاعتنا بود و در كارهاى مهمّ به ديگران تكيه مىكرد . » « 1 » « وى بر اثر سرگرمى فراوان به لهو و لعب ، از جريانات و مسائل مملكتى به دور مانده بود و با آنها با بىاهميتى برخورد مىكرد . » « 2 » « هنگامى كه خبر كشته شدن فرمانده سپاهش على بن عيسى توسط نيروهاى مأمون را به وى دادند ، او با خدمتكار خود « كوثر » مشغول صيد ماهى بود . امين به پيك گفت : مرا به حال