تاريخ زندگانى امام كاظم (ع) (فارسى) — صفحة 87

گرفتند و مخالفان خود را زير شديدترين فشارهاى سياسى و اقتصادى قرار دادند . عده زيادى از آنان كه در رأسشان علويان قرار داشتند به شمشير كينهء جلّادان حكومت به شهادت رسيدند و تعداد زيادى نيز در سياهچالهاى زندان در گذشتند . اين فشارها و محدوديتها از اواخر دوران امامت امام صادق عليه السلام آغاز شد و در زمان امامت موسى بن جعفر عليه السلام در حكومت هارون به نهايت شدّت خود رسيد . شرايط سياسى روزهاى آخر امامت پيشواى ششم چنان ناگوار و نگران كننده بود كه آن حضرت نتوانست جانشين خود را با صراحت معرفى كند ؛ از اين رو در وصيّت نامه خود پنج نفر را وصىّ و جانشين خويش معرفى كرد و نام فرزندش موسى بن جعفر عليه السلام را پس از نام سه تن ديگر و در كنار نام منصور ، خليفه عباسى ؛ محمدبن سليمان ، حاكم مدينه و عبداللَّه بن جعفر و حُميده - كه هيچيك از آنان شايستگى امامت و رهبرى جامعهء اسلامى را نداشتند - آورد « 1 » تا جان جانشين واقعى اش از خطر مصون بماند . اختلاف و سرگردانى برخى از شيعيان نسبت به مسأله امامت پس از شهادت امام صادق عليه السلام ناشى از حاكميت همين جوّ خفقان سياسى بود . هشام بن سالم يكى از اصحاب پيشواى ششم عليه السلام مىگويد : « بعد از رحلت امام صادق عليه السلام من و مؤمن طاق در مدينه بوديم ، در حالى كه توده مردم بر امامت عبداللَّه بعد از پدرش مجتمع بودند . ما نيز در حالى كه مردم گرد او جمع بودند - بر او وارد شديم ؛ زيرا از امام صادق عليه السلام روايت كرده بودند كه امامت در پسر بزرگ است در صورتى كه معيوب نباشد . ما تصميم گرفتيم از او سؤالاتى بپرسيم آنچنانكه از پدرش مىپرسيديم . از زكات پرسيديم . گفت : در دويست درهم پنج درهم . گفتيم در صد درهم چند درهم ؟ گفت : دو درهم و نصف . ما از اين پاسخ وى تعجب كرديم و گفتيم مرجئه نيز چنين اعتقادى ندارند ! مأيوس از نزد او بيرون آمديم و در كوچه‌هاى مدينه گريان و متحيّر كه به چه كسى روى بياوريم . . . .