يكى از راههاى پى بردن به شخصيت اجتماعى موسى بن جعفر عليه السلام مطالعه و ملاحضهء اظهار نظرهاى افرادى است كه بگونهاى با آن حضرت ارتباط داشتند ؛ چه دوستان و يارانى كه از نزديك شاهد كمالات و ارجمنديهاى امام بودند و يا محدثان و مورخانى كه به لحاظ موقعيت شغلى خود نسبت به آن گرامى اظهار نظر كردهاند ، و چه مخالفان سياسى كه در ميدان مبازره با آن حضرت درگير بودند . مهمترين نكات و محورهايى كه مورد توجه و تأكيد اظهار كنندگان موافق و مخالف قرار دارد عبارت است از اينكه امام كاظم عليه السلام :
- آگاهترين ، فقيهترين ، بردبارترين ، سخاوتمندترين ، عابدترين ، فصيحترين و متواضعترين مردم زمان خود بود .
- باب الحوائج الى اللَّه بود ، بگونهاى كه كسى از در خانهاش نااميد باز نمىگشت .
- صاحب كمالات و كرامات فراوانى بود كه عقلها را به تحيّر وامىداشت .
- به صلحهء رحم و تفقد و دلجويى از خويشان توجهاى ويژهاى داشت .
- پيشواى مسلمانان ، حجّت خدا بر بندگان و جانشين به حق پيامبر صلى الله عليه و آله بود .
پرسش
1 - سه محور و نكيهء مهمّى كه اظهارنظر كنندگان دربارهء امام كاظم عليه السلام بيان كردهاند ، ذكر كنيد .
2 - مهمترين نكتهاى كه امام صادق عليه السلام درباره فرزندش امام كاظم عليه السلام بيان كرده چيست ؟
3 - طبرى به كدام ويژگيهاى پيشواى هفتم عليه السلام اشاره كرده است ؟
4 - اعتراف هارون الرشيد نسبت به امام كاظم را بيان كنيد .
5 - عيسى بن جعفر كه بود و چرا از فرمان هارون مبنى بر قتل موسى بن جعفر عليه السلام سر باز زد ؟