شد . نيكى كن ؛ چنانچه سزاوار نيكى باشد ، چه بهتر و اگر سزاوار نيكى نباشد ، تو شايسته انجام آن هستى ؛ و چنانچه مردى از جانب راستت به تو ناسزا گفت ، سپس متوجه جانب چپت شد و عذر خواهى كرد پذيراى عذرش باش . » « 1 »
خلاصه
پيشواى هفتم عليه السلام مظهر كامل فضائل و مكارم اخلاقى بود ، چندان كه دوست و دشمن بدان اعتراف داشتند در ذيل به نمودهايى از اخلاق كريمه آن گرامى در دو محور اشاره مىكنيم .
الف - اخلاق فردى
1 - عبادت : پيشواى هفتم عليه السلام در عبادت ، يگانهء عصر خود بود و كمتر شبى در عمرش سر به بالين آسايش مىگذارد . لقب « عبد صالح » براى آن جضرت ، بيانگر فزونى عبادت اوست .
2 - انس با قرآن : امام كاظم عليه السلام انس ويژهاى با قرآن داشت . آن را با لحنى زيبا و با تدبر و تأمل تلاوت مىكرد و به هنگام تلاوت محزون مىشد چندان كه شنوندگان به گريه مىافتادند . به آيات عذاب كه مىرسيد قطرات اشك از ديدگانش سرازير مىگشت .
3 - زهد : موسى بن جعفر عليه السلام پيشواى زاهدان بود و از نعمتهاى دنيوى جز در حدّ ضرورت بهره نمىگرفت . آن حضرت علاوه بر آن كه در عمل ، روشى زاهدانه داشت و وجودش در اين زمينه الگوى ديگران بود ، در سخنان خود ، ديگران را به زهد و بىرغبتى به دنيا ترغيب مىكرد .
ب - اخلاق اجتماعى
هامش
( 1 ) - اعلام الدين ، ص 235 .