راوى مىگويد : پس از اتمام سخنان امام ( ع ) مابه نماز ايستاديم و مردم پراكنده شدند و دوباره گرد هم نيامدند مرگ براى قرائت نامهاى كه از عراق آمده بود و خبراز مرگ هادى و بيعت با هارون مىداد . « 1 »
د - هارون
موسىبن جعفر ( ع ) با هارون الرشيد بيش از ساير خلفاى معاصر خويش برخورد داشته است ، زيرا هم مدت زمان تقارن امامت آن حضرت خلافت هارون بيش از ديگر خلفا بوده و هم قدرتطلبى ، كينهتوزى و دشمنى اين خليفهء جبّار و مستبدّ عباسى با امام كاظم ( ع ) فزونتر و آشكارتر از ديگر زمامداران بوده است . از اين رو تضاد ميان جبههء امامت و جبههء خلافت در دوران هارون به اوج خود رسيد و برخوردها و موضعگيريها از هر دو جناح شدّت پيدا كرد . ما در درسهاى گذشته به تناسب به بعضى از موضعگيريهاى امام ( ع ) عليه هارون اشاره كرديم . « 2 » در درس بعدى نيز كه به تجزيه و تحليل عوامل دستگيرى امام ( ع ) مىپردازيم پارهاى ديگر از اين موضعگيريها را يادآور خواهيم شد ، در اينجا به رهنمودهاى آن حضرت به ياران خود در زمينه همكارى با دستگاه خلافت بسنده مىكنيم .
رهنمود به ياران
از جمله موارد نظارت امام كاظم ( ع ) بر عملكرد ياران خود موضوع چگونگى ارتباط و همكارى آنان با دستگاه خلافت بود . امام ( ع ) مىكوشيد شيعيان را همچون خود ، از دستگاه دور نگه داشته موضع منفى ايشان را تقويت كند ، و زمانى كه مىديد عملكرد يكى از آنان در جهت همسويى و تقويت نظام عباسى است با رهنمودها و هشدارهاى بموقع خود ، ايشان را از اين عمل باز مىداشت . اينكه دو نمونه :
صفوان بن مهران از چهرههاى برجسته شيعه و از افراد مورد اعتماد بود . وى از طريق كرايه دادن شتران خود براى حمل و نقل برونشهرى نيازهاى زندگىاش را تأمين مىكرد .
هامش
( 1 ) - مناقب ، ج 4 ، ص 306 - 307 و بحارالانوار ، ج 48 ، ص 150 - 153 .
( 2 ) - ر . ك : درس نوزدهم .