يعقوب در جريان قيام ابراهيمبن عبداللَّهبن حسن به اتهام همكارى با وى به همراه گروهى ديگر دستگير شد و به زندان افتاد . با روى كار آمدن مهدى ، از جمله كسانى بود كه مشمول عفو عمومى او قرار گرفت . « 1 » او از اين پس در صدد اين بود كه از طريق نفوذ در دستگاه خلافت و قبضه كردن حكومت مبارزه خود را ادامه دهد و در اين راه موفقيّت خوبى كسب كرد و تا پست وزارت پيش رفت . « 2 » يعقوب پس از استقرار در پست وزارت به تدريج علويان و طرفداران زيدبنعلى را به دستگاه جذب ، و مناصب حكومتى را به آنان واگذار كرد و از اين طريق بر امور كشور مسلّط شد . « 3 » عدهاى از اطرافيان و نزديكان مهدى كه از بنىاميّه بودند از يعقوب نزدمهدى سعايت كردند و گفتند : شرق و غرب كشور اسلامى در دست يعقوب و ياران اوست . كافى است با يك اشاره به ياران خود فرمان دهد تا يك روزه سلطنت تو را سرنگون سازند . « 4 » سعايتها و گزارشهاى پىدر پى عليه يعقوب ، خليفه را نسبت به وى بدبين كرد و سرانجام پس از يك آزمايش « 5 » و تأييد صحت گزارشهاى رسيده ، يعقوب را از مقام
تاريخ زندگانى امام كاظم (ع) (فارسى) — صفحة 189
مساهمون: على رفيعى
ص١٨٩
هامش
( 1 ) - الوزراء و الكتاب ، ص 155 .
( 2 ) - در مورد چگونگى نفوذ يعقوب در دستگاه خلافت مهدى دو نقل ذكر شده است . در يك نقل آمده است : يعقوب ، ربيع ، حاجب دربار را كه با او سابقه دوستى داشت ديد و گفت : اگر كارى كنى كه من به دربار راه پيدا كنم و به مقام وزارت برسم صدهزار دينار پاداش به تو خواهم داد . از آن پس ربيع در هر فرصت مناسب ، از يعقوب نزد خليفه تمجيد مىكرد ، چندان كه مهدى شيفته او شد و او را براى پست وزارت برگزيد ( ر . ك : الفخرى ، ص 166 ) .
ولى از گفته طبرى استفاده مىشود كه هدف مهدى از وزارت يعقوب بن داود يك سلسله مسائل سياسى بوده است ، و آن اينكه در دوران حكومت وى تشيع در ميان تودههاى مردم گسترش پيدا كرده و از شهرت و موقعيتّت خاصى برخوردار شد . فرار حسنبن ابراهيمبن عبداللَّه از زندان و فعّاليتهاى مخفيانه عيسىبنزيد ، رهبر زيديّه كه پس از قيام ابراهيم و محمّد فرزندان عبدااللَّه به رهبرى رسيده و مخفى شده بود ، بر اين موقعيّت افزود و خلافت عباسى را در معرض خطر جدى قرار داد .
مهدى عباسى براى درهم شكستن اين حركت حاضر شد يعقوببنداوود را كه رابطهءنزديكى با آل حسن و عيسىبن زيد داشت به وزارت برگزيند تا شايد بتواند از طريق وى آنان را سركوب كند و چون متوجه شد وى به جاى سركوبى مخالفان حكومت ، آنان را بر پستهاى حساس حكومتى مىگمارد او را از مقامش خلع كرد و به زندان افكند ( ر . ك : تاريخ طبرى ، ج 8 ، ص 155 - 156 ) .
( 3 ) - الوزراء والكتّاب ، ص 155 .
( 4 ) - كامل ، ابن اثير ، ج 6 ، ص 70 .
( 5 ) - آزمايش مهدى چنين بود كه به يعقوب فرمان داد يكى از علويان را به قتل برساند و جاسوسى را براى نظارت بر مأموريت وىگمارد ؛ ولى يعقوب او را آزاد كرد و به خليفه چنين وانمود كرد كه او را كشته است . طرح او توسط جاسوس خليفه لو رفت و بدين جهت گرفتار شد .