تاريخ زندگانى امام كاظم (ع) (فارسى) — صفحة 159

مناظرات مختلف است . محتواى بعضى از اين مناظرات مسائل سياسى و مباحث مربوط به امامت و رهبرى جامعهء اسلامى است ولى محتواى بعضى ديگر ، مباحث اعتقادى و علمى است . ما در درسهاى آينده در بخش فعّاليتهاى سياسى آن حضرت به پاره‌اى از مناظرات آن بزرگوار كه صبغهء سياسى دارد اشاره خواهيم كرد . در اين درس يك نمونه از مناظرات علمى و فقهى آن حضرت با هارون الرّشيد را ذكر مىكنيم . هارون ، سالى حج گزارد . به هنگام طواف ، نماز و استلام حجرالاسود با مرد عربى كه پيشاپيش او مناسك را انجام مىداد ، برخورد كرد و از بىاعتنايى او نسبت به خليفه به هنگام انجام مناسك و نيز سر بالا جواب دادن وى به سؤالات خود سخت به خشم آمد ؛ با اين حال متوجه شد كه او فردى عادى و معمولى نيست ؛ از اين رو ، او را تهديد كرد و گفت سؤالى از تو مىكنم اگر پاسخ درست ندادى مورد آزار قرارخواهى گرفت . سپس پرسيد : فرض چيست ؟ فرمود : « فرض يكى و پنج ، و هفده و 34 و 94 و 153 در هفده ، و از دوازده عدد يكى و از چهل عدد يكى و از دويست عدد پنج عدد ، و از همهء عمر يكى و يكى به يكى است . » هارون كه از اين اعداد چيزى نفهميد خنده تمسخر آميزى كرد و گفت : من از تو درباره فرض مىپرسم ، تو شماره و حساب تحويل من مىدهد ! ؟ فرمود : « مگر نمىدانى دين همه‌اش حساب است و اگر دين حساب و كتاب نداشت ، خداوند از بندگانش حساب نمىكشيد . » سپس اين آيه را تلاوت كرد : « وَ انْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ اتَيْنابِها وَ كَفى بِنا حاسِبينَ . » « 1 » هارون گفت : آنچه را گفتى توضيح بده و گرنه بين صفا و مروه تو را خواهم كشت . مرد عرب فرمود : « اينكه گفتم واجب يكى است ، آن دين اسلام است كه همه‌اش يكى است . و پنج نماز دارد كه هفده ركعت است ، و 34 سجده و 94 تكبير و 153 تسبيح دارد . اما اينكه گفتم : از دوازده يكى ، منظور روزه ماه رمضان است كه از دوازده ماه روزه ، يك ماه واجب است . و منظوراز